Ελλάδα: Από την οικονομική στη δημογραφική κρίση

Άρθρο της Le Monde Economie, 14.06.2017)*

Μετάφραση-Επιμέλεια: Ευρυδίκη Τσέλιου

Πολιτική Επιστήμων, ΜΑ Ευρωπαϊκών Σπουδών (ULB, Brussels)

Στέλεχος Συμβουλίου της Ευρώπης

Πέρα από τη συνεχιζόμενη οικονομική ύφεση, η Ελλάδα  βρίσκεται αντιμέτωπη και με την πρόκληση της δημογραφικής κρίσης καθώς ο πληθυσμός της γερνάει και συρρικνώνεται, οι γυναίκες δεν γεννούν πλέον πολλά παιδιά και οι νέοι εγκαταλείπουν τη χώρα και μεταναστεύουν στο εξωτερικό.

"Δε θέλω να μεγαλώσω το παιδί μου σε μια χώρα με αβέβαιο μέλλον. Την περασμένη χρονιά έχασα τη δουλειά μου, βρίσκομαι σε πολύ δύσκολη κατάσταση και ο μισθός  των 800 ευρώ που λαμβάνει ο σύντροφός μου δεν θα μας επέτρεπε να   ανταπεξέλθουμε στα έξοδά μας εάν είχαμε και παιδί", δηλώνει με απογοήτευση η Κατερίνα. Στα 34 χρόνια της, η πρώην έμπορος δεν επιθυμεί να γίνει μητέρα.

Σύμφωνα με τους Γιατρούς  του Κόσμου, στην Ελλάδα σχεδόν μία στις τέσσερις γυναίκες που έχουν γεννηθεί τη δεκαετία του 1970 δεν έχουν παιδί. Επιπλέον, ο αριθμός των γεννήσεων μειώνεται διαρκώς από την αρχή της κρίσης, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ: από τις 114 766 το 2010, μειώθηκαν στις 94 143 το 2013  και στις 91 847 και το 2015.

Επιπλέον, ο πληθυσμός της χώρας μειώνεται.  Από τα 11,1 εκ. το 2011 έφθασε στα 10,8 εκ. άτομα το 2016. " Η αναλογία μεταξύ γεννήσεων και θανάτων είναι αρνητική από το 2011 και αυτή η τάση αναμένεται να  συνεχιστεί: ο αριθμός των θανάτων θα αυξηθεί καθώς τα άτομα που γεννήθηκαν μετά τη δεκαετία του 1950, την εποχή δηλαδή του ελληνικού baby-boom, είναι ήδη άνω των 65 ετών. Οι γεννήσεις επιπλέον δεν πρόκειται να αυξηθούν καθώς οι γυναίκες που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία δεν αποτελούν μεγάλο μέρος του πληθυσμού και τα επίπεδα γονιμότητας παραμένουν χαμηλά, επισημαίνει ο Βύρωνας Κοτζαμάνης, καθηγητής δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Πριν την κρίση, ο δείκτης γονιμότητας στην Ελλάδα ήταν ήδη στο 1,5 το 2012 και μειώθηκε στο 1,3 ανά γυναίκα. Για να  υπάρξει ανανέωση των γενεών θα έπρεπε να αναλογούν τουλάχιστον δύο παιδιά ανά γυναίκα. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η διευθύντρια της Μονάδας νεογνών του μαιευτηρίου ΡΕΑ, οι γυναίκες κάνουν μόνο ένα παιδί και αρκετά αργά, μετά τα 30 έτη.

Διάχυτη απαισιοδοξία

Οι χαμηλοί μισθοί, η ανεργία που φθάνει στο 27% στις γυναίκες και στο 20% στους άνδρες, η διάχυτη απαισιοδοξία (σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο του 2015, το 70% των Ελλήνων θεωρούν ότι η οικονομική κατάσταση στην Ελλάδα θα επιδεινωθεί έναντι του 46% του πληθυσμού της Ε.Ε. που συμμερίζεται την ίδια άποψη), συνιστούν παράγοντες που έχουν σαφώς επηρεάσει τη γονιμότητα σε μια περίοδο όπου μετά από πολύ καιρό και σταδιακά, είχε ξεκινήσει να αυξάνεται.

* Τίτλος πρωτότυπου άρθρου: "Grèce : de la crise économique à la crise démographique",

par Marina Rafenberg (Athènes, intérim), Le Monde, 14/6/2017

Η έλλειψη πολιτικών που να ενθαρρύνουν τη δημιουργία της οικογένειας και οι περικοπές στις δαπάνες κοινωνικής πρόνοιας/πολιτικής οι οποίες επιβλήθηκαν από τους θεσμούς  (ΕΚΤ, Ε.Ε. και ΔΝΤ), λειτούργησαν αποτρεπτικά για τις γυναίκες ώστε να γεννήσουν περισσότερα παιδιά, σχολιάζει ο Βύρων Κοτζαμάνης. Τα επιδόματα που δίδονται για το τρίτο παιδί είναι πολύ χαμηλά, ύψους 50 ευρώ.

Επιπλέον, η Αντωνία Χαρίτου υπογραμμίζει ακόμη μια αιτία της υπογονιμότητας στην Ελλάδα: " Οι νέες γυναίκες οι οποίες είναι σήμερα 30 ετών και έζησαν σε περίοδο ευμάρειας στην Ελλάδα όπου υπήρχε η δυνατότητα οι γονείς να κάνουν στα παιδιά τους δώρα, να τους παρέχουν ιδιαίτερα μαθήματα για ξένες γλώσσες και να τα πηγαίνουν σε εξωσχολικές δραστηριότητες  οι οποίες κόστιζαν αρκετά. Οι γυναίκες αυτές θέλουν να προσφέρουν στα παιδιά τους τον ίδιο τρόπο και ποιότητα ζωής, πράγμα το οποίο δεν καθίσταται πλέον πολύ εφικτό λόγω κρίσης..."

H "μάστιγα" της μετανάστευσης των νέων στο εξωτερικό

Επιπλέον πλήγμα για την ελληνική κοινωνία: η μετανάστευση μιας ολόκληρης γενιάς κάτω των 40 ετών, σε παραγωγική ηλικία. Σύμφωνα με έρευνα της Endeavor Ελλάδας (δικτύου νέων επιχειρηματιών), η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο 2016, 350 Έλληνες έφυγαν από τη χώρα από το 2008 έως το  2016.

Ο Παντελής Σταθόπουλος, 31 ετών, έχει φύγει από την Ελλάδα εδώ και ένα χρόνο και ζει στο Λονδίνο με τη σύντροφό του. Είχε προσληφθεί ως υπεύθυνος ποιοτικού ελέγχου σε μια εταιρεία τροφίμων στην Ελλάδα με μισθό 800 ευρώ και απολύθηκε καθώς "κόστιζε πολύ στην επιχείρηση" όπως λέει.  Έφυγε χωρίς να έχει βρει κάποια δουλειά. Παρόλα αυτά, ο Παντελής κατάφερε και βρήκε δουλειά στο Λονδίνο σχετική με το αντικείμενό του: " Δεν το μετανιώνω που έφυγα, θεωρώ ότι στην Ελλάδα, τη δεδομένη περίοδο, θα ήμουν άνεργος. Στην Αγγλία, τουλάχιστον, εάν δεν είμαι ικανοποιημένος από τη δουλειά μου, μπορώ να παραιτηθώ, θα βρω κάποια άλλη.."

Η δημογραφική κρίση δεν αφήνει πολλά περιθώρια για ευοίωνες προβλέψεις για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας, η οποία έχει ήδη περιέλθει σε δεινή κατάσταση. "Σε δέκα χρόνια, η Ελλάδα θα έχει χάσει ένα πολύ μεγάλο αριθμό του ενεργού της πληθυσμού", τονίζει ο Βύρων Κοτζαμάνης. Ο πληθυσμός που μπορεί να καταναλώσει μειώνεται, τα ταμεία των συντάξεων και το σύστημα περίθαλψης θα καθώς τα άτομα ηλικίας άνω των 85 ετών αυξάνονται πολύ περισσότερα από τα άτομα άλλων ηλικιών. Είναι δύσκολο να είναι κανείς αισιόδοξος για το μέλλον της Ελλάδας δεδομένων αυτών των συνθηκών!".

Συνεργασία ΚΕΕΛΠΝΟ και ΠΟΥ για τους μετανάστες

Σειρά συναντήσεων με κυβερνητικούς και διεθνείς φορείς, μη κυβερνητικές οργανώσεις, καθώς και τοπικούς φορές σε ακριτικές περιοχές είχαν κλιμάκια του Περιφερειακού Γραφείου του ΠΟΥ για την Ευρώπη, του Υπουργείου Υγείας και του ΚΕΕΛΠΝΟ.

Στόχος των συναντήσεων ήταν η ενίσχυση της ικανότητας του συστήματος υγείας της χώρας μας ώστε να ανταποκριθεί καλύτερα στη μαζική εισροή μεταναστών, προσπάθεια που υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος «Public Health Aspects of Migration in Europe» (PHAME).
Όπως υπογραμμίζεται, «οι μαζικές εισροές μεταναστών που προέρχονται από χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής αποτελούν μεγάλες προκλήσεις για τα συστήματα δημόσιας υγείας στις χώρες της Μεσογείου [….] Με δεδομένη την πολυτομεακή και πολύπλοκη φύση αυτού του φαινομένου, οι προσπάθειες των χωρών για να το αντιμετωπίσουν με αποτελεσματικό τρόπο, πρέπει να περιλαμβάνουν την συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων».

Μεταξύ των φορέων που συμμετείχαν στις συναντήσεις με τα κλιμάκια του Υπουργείου Υγείας, του ΚΕΕΛΠΝΟ και του ΠΟΥ ήταν τα Υπουργεία Εσωτερικών, Δημόσιας Τάξης και Εξωτερικών, η Ύπατη Αρμοστεία, η ΔΟΜ και Frontex, καθώς και Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις. Επίσης οργανώθηκαν επιτόπιες επισκέψεις στα Κέντρα Πρώτης Υποδοχής και στα Κέντρα Ταυτοποίησης Υπηκοότητας σε Έβρο (Φυλάκιο), Σάμο (Βαθύ), Λέσβο (Μόρια) και στα Προαναχωρησιακά Κέντρα Κράτησης σε Έβρο (Ορεστιάδα) και Αττική (Αμυγδαλέζα) όπου πραγματοποιήθηκαν και συναντήσεις με τοπικούς φορείς.
Κύριος στόχος αυτού του εγχειρήματος, όπως εξηγεί και το ΚΕΕΛΠΝΟ, ήταν να εντοπίσει τις τρέχουσες ανάγκες και δυνατότητες ανταπόκρισης της Ελλάδος στις προκλήσεις για τη δημόσια υγεία από τη μαζική εισροή μεταναστών, καθώς επίσης και να αναγνωρίσει ευκαιρίες και πεδία συνεργασίας μεταξύ Ελλάδος και ΠΟΥ.
Μάλιστα, αποτέλεσμα της συνεργασίας θα είναι και η εκπόνηση έκθεσης, που θα περιλαμβάνει τα κύρια αποτελέσματα της αποστολής και μια σειρά από προτάσεις για μελλοντική συνεργασία.

AIDS: Διαφορετικό μονοπάτι της παγκόσμιας μετάδοσής του ανέδειξε ομάδα Ελλήνων επιστημόνων

Τελικά, η παγκόσμια μετάδοση του ιού HIV-1 ξεκίνησε από την Ασία και όχι από την Αφρική; Και αν ναι πώς συνέβη αυτό; Στο καίριο ερώτημα για το πώς μια τοπική επιδημία ενός μολυσματικού παράγοντα μπορεί να διαδοθεί σε παγκόσμια κλίμακα, όπως συνέβη με τον ιό που προκαλεί το AIDS, απαντά μελέτη Ελλήνων επιστημόνων με επικεφαλής τον Επίκουρο Καθηγητή Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής Δημήτριο Παρασκευή, ερώτημα εξαιρετικής σημασίας για τη Δημόσια Υγεία.

Ελλείψει αποτελεσματικής πρόληψης και κάτω από ειδικές συνθήκες, τοπικές επιδημίες μπορεί εύκολα να γίνουν «παγκόσμιες», κυρίως, ως αποτέλεσμα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, επισημαίνεται από τη μελέτη.

Η επιδημία του AIDS έχει προέλθει από μετάδοση ιού από χιμπατζή περίπου στις αρχές του εικοστού αιώνα στην Αφρική. Από εκεί ξεκίνησε η παγκόσμια διασπορά της, περίπου στις αρχές της δεκαετίας του 1970.

Στην παρούσα μελέτη, οι ερευνητές αναδεικνύουν ένα διαφορετικό μονοπάτι μετάδοσης στην πρόσφατη ιστορία της επιδημίας HIV-1. Ο τύπος ιού CRF01_AE δημιουργήθηκε στην Κεντρική Αφρική στη δεκαετία του 1970 και στη συνέχεια έγινε διασπορά του στη Νοτιοανατολική Ασία, όπου προκάλεσε εκτενή τοπική επιδημία.

Από εκεί και πέρα, ο ιός CRF01_AE παρουσίασε παγκόσμια διασπορά με μεταδόσεις CRF01_AE να αναφέρονται στη Βόρεια Αμερική, στην Ευρώπη, στην Κεντρική και στη Δυτική Αφρική καθώς και στην Αυστραλία, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 5% των συνολικών HIV-1 μεταδόσεων.

Η γεωγραφική περιοχή από όπου συνέβη η παγκόσμια επέκταση εντοπίστηκε στη Νοτιοανατολική Ασία, και συγκεκριμένα η Ταϊλάνδη ήταν η κύρια πηγή για τις περισσότερες περιοχές του κόσμου. Η Ιαπωνία, η Σιγκαπούρη, το Βιετνάμ και άλλες Ασιατικές χώρες είχαν δευτερεύοντα ρόλο στη διάδοση του CRF01_AE.

Αντίθετα, η Κίνα και η Ταϊβάν δεν είχαν κανένα ρόλο στην διασπορά αυτής της επιδημίας.

Ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες στην παγκόσμια επέκταση αυτού του ιού που σχετίζεται κυρίως με ετεροφυλική μετάδοση; Οι ερευνητές θεωρούν ότι ο κεντρικός ρόλος της Νοτιοανατολικής Ασίας στην παγκόσμια διασπορά μπορεί να εξηγηθεί από το γεγονός ότι η Ταϊλάνδη αποτελεί δημοφιλή τουριστικό προορισμό που χαρακτηρίζεται από τον σεξουαλικό τουρισμό. Μια άλλη παράμετρος είναι η μετανάστευση ή οι μετακινήσεις πληθυσμού από την Ασία προς τον Δυτικό κόσμο.

Ο Επικ. καθηγητής Δ. Παρασκευής από την ομάδα των ερευνητών, σχολίασε ότι «Η μελέτη μας υπογραμμίζει τη μοναδικότητα της επιδημίας CRF01_AE που αποτελεί το μοναδικό τύπο ιού που η παγκόσμια εξάπλωσή του δεν συνέβη από την Αφρική. Ο τύπος CRF01_AE σχετίζεται κυρίως με ετεροφυλικές μεταδόσεις".

Σημειώνεται ότι η μελέτη έχει πραγματοποιηθεί στο Εθνικό Κέντρο Αναφοράς Ρετροϊών, Εργαστήριο Υγιεινής Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής με τη συνεργασία των Δ. Παρασκευή (Επίκουρος Καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής), Γ. Μαγιορκίνη (Λέκτορας Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής), Α. Χατζάκη (Καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής) και των ερευνητών Κ. Αγγελή και Ι. Μαμάη. Στη μελέτη συμμετείχαν ερευνητές συνολικά από 29 Ερευνητικά Ινστιτούτα από την Ευρώπη, το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.

GLOBAL TB PROGRAMME 2014: Year in Review

Dear Colleagues and Friends, 2014 has been a year of intense efforts of all partners working to "End TB", including governments, civil society, affected communities, funders, technical agencies and researchers.    At the Global TB Programme we are pleased to have worked with so many of you and wish to highlight some of the work done in the global fight to end TB and in our efforts to help guide and support national TB responses. Thank you for all the collaboration. I wish you, your colleagues and loved ones - happy holidays, Merry Christmas for those who celebrate it, and a happy, healthy and fruitful 2015!   Dr Mario Raviglione Director, Global TB Programme World Health Organization

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΑΠΟ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟ ΣΤΗ ΜΕΘΙΚΙΛΛΙΝΗ STAPHYLOCOCCUS AUREUS (MRSA)

ΚΙΟΥΣΗ ΘΕΟΠΟΥΛΑ

ΤΕ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

Eurosurveillance, Τόμος 19, Τεύχος 37, 18 Σεπ. 2014

1.Ινστιτούτο Υγιεινής, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Munster, Μάνστερ, Γερμανία

2.Τμήμα Ιατρικής Μικροβιολογίας, Πανεπιστήμιο του Groningen, Πανεπιστημιακό Ιατρικό Κέντρο του Groningen, Χρόνινγκεν, Ολλανδία

3.Τα μέλη της ομάδας που παρατίθενται στο τέλος του άρθρου

Για τον συντάκτη: Ευχαριστούμε τον καθηγητή Verbrugh για την επιστολή σε σχέση με το άρθρο μας “Συστηματική ανάλυση της βιβλιογραφίας και αναθεώρηση των στοχευμένων προληπτικών μέτρων για τον περιορισμό των νοσοκομειακών λοιμώξεων από ανθεκτικό στη μεθικιλλίνη staphylococcus aureus” (MRSA). Όπως αναφέρθηκε από τον καθηγητή Verbrugh, το άρθρο που περιγράφει την πρωτοβουλία των Υποθέσεων των Βετεράνων (VA) των Ηνωμένων Πολιτειών για την καταπολέμηση του MRSA, συζητήθηκε στην αναθεώρηση μας, αλλά δεν συμπεριλήφθηκε στο σώμα του κειμένου και δεν αξιολογήθηκε λεπτομερώς. Πρέπει σαφώς να δηλωθεί ότι αναγνωρίζουμε ιδιαίτερα το έργο της VA πρωτοβουλίας. Αυτός είναι ο λόγος που τα αποτελέσματα αυτής της ‘’συνολικής προσέγγισης ’’  για την πρόληψη του MRSA τονίστηκαν στη συζήτηση. Ωστόσο, στην ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, επικεντρωθήκαμε ειδικά στην αξιολόγηση των επιπτώσεων των τριών μόνο οριζόμενων μέτρων (δηλ. διαλογή, απομόνωση σε μονόκλινα δωμάτια και μη-αποκισμός) σχετικά με την εμφάνιση του MRSA. Το ενδιαφέρον ερώτημα σχετικά με τον έλεγχο του MRSA ήταν: ‘ Η διαλογή των ασθενών πριν ή κατά την εισαγωγή μείωσε τη συχνότητα εμφάνισης ή τη μετάδοση λοιμώξεων από MRSA; Πώς ταχείες δοκιμασίες βασισμένες σε PCR τεχνικές για την άμεση ανίχνευση του MRSA σε ελεγχόμενα δείγματα που επηρεάζουν τη συχνότητα εμφάνισης αποικισμού ή λοίμωξης από

MRSA, συγκρίνονται με μεθόδους βασισμένες στην καλλιέργεια; ’

Στη VA πρωτοβουλία, το ότι η διαλογή ακολουθεί τις προφυλάξεις επαφής ήταν μεταξύ των μέτρων που εφαρμόστηκαν τα οποία, μάλιστα, έκαναν τη μελέτη ενδιαφέρουσα στην ανασκόπηση. Ωστόσο, το άρθρο αυτό αποκλείστηκε από την επίσημη αναθεώρηση. Ο κύριος λόγος ήταν ότι χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικές μικροβιολογικές τεχνικές (βασισμένες στην καλλιέργεια και σε PCR ταχεία δοκιμασία) για τη διαλογή του MRSA στα 153 συμμετέχοντα νοσοκομεία και τα αποτελέσματα δεν διαχωρίστηκαν μεταξύ των δύο αυτών διαφορετικών μεθόδων. Αυτό εμπόδισε τη βασική κατηγοριοποίηση του αντικειμένου σύμφωνα ερώτημα που αναφέρθηκε ανωτέρω. Συμφωνούμε ότι αυτή η επίσημη άποψη θα μπορούσε να εξηγηθεί καλύτερα στην ενότητα που ορίζει τα κριτήρια αποκλεισμού.

Ωστόσο συμφωνούμε επίσης στο γεγονός ότι τόσο η VA πρωτοβουλία που παρουσιάστηκε ως παρέμβαση της πραγματικής ζωής ( όχι ως  μια τυχαία ελεγχόμενη μελέτη) όσο και το ότι η διαλογή υλοποιήθηκε σε ένα ‘πακέτο’ μαζί με την “ θεσμική αλλαγή νοοτροπίας” και τα προγράμματα υγιεινής των χεριών, δεν έκαναν τη VA πρωτοβουλία άνευ σημασίας για την εκμάθηση σχετικά με την πρόληψη του MRSA. Αντίθετα , καθώς γνωρίζαμε ότι τα περισσότερα στοιχεία που εκτιμούσαν τα αποτελέσματα της διαλογής είναι από μελέτες παρατήρησης, εμείς ρητά, δεν περιορίσαμε την ανάλυση των δεδομένων σε τυχαία ελεγχόμενες μελέτες. Επιπλέον, θεωρούμε ότι η αξιολόγηση των δεσμών περίθαλψης είναι μια σημαντική (και πραγματοποιήσιμη) μέθοδος για την αξιολόγηση προληπτικών επιδράσεων σε καθορισμένα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης ή κλινικούς χώρους.

Μέλη της ομάδας 
K Becker, Β Cookson, JE van Gemert-Pijnen, S Harbarth, J Kluytmans, M Mielke, G Peters, RL Skov, MJ Struelens, E Tacconelli, W Witte.

Αναφορές

1. Köck R, Becker K, Cookson B, van Gemert-Pijnen JE, Harbarth S, Kluytmans J, et al. Systematic literature analysis and review of targeted preventive measures to limit healthcare-associated infections by meticillin-resistant Staphylococcus aureus. Euro Surveill. 2014;19(29):pii=20860.
2. Jain R, Kralovic SM, Evans ME, Ambrose M, Simbartl LA, Obrosky DS, et al. Veterans Affairs initiative to prevent methicillin-resistant Staphylococcus aureus infections. N Engl J Med. 2011;364(15):1419-30.http://dx.doi.org/10.1056/NEJMoa1007474

Η ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΑΠΟ MRSA ΜΕ ΔΙΑΛΟΓΗ

ΚΙΟΥΣΗ ΘΕΟΠΟΥΛΑ

ΤΕ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

Eurosurveillance, Τόμος 19, Τεύχος 37, 18 Σεπ. 2014

Πανεπιστήμιο Erasmus Medical Centre, Ρότερνταμ, Ολλανδία

Ημερομηνία υποβολής: 10 Σεπτεμβρίου 2014

Για τον συντάκτη : Η συστηματική ανάλυση της βιβλιογραφίας και ανασκόπηση από  το R Kock et al. σχετικά με στοχευμένα προληπτικά μέτρα για τον περιορισμό των λοιμώξεων από ανθεκτικό στη μεθικιλλίνη Staphylococcus aureus (MRSA) είναι πολύ καλή αλλά παραδόξως δεν περιλαμβάνει την πιο εκτεταμένη παρέμβαση που δημοσιεύτηκε σήμερα, δηλ. την πρωτοβουλία των Υποθέσεων των Βετεράνων (VA) να καταπολεμήσουν τον MRSA σε νοσοκομεία αυξημένης φροντίδας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η εισαγωγή , το καλοκαίρι του 2007, του ενεργού ελέγχου, ακολουθούμενη από την απομόνωση επαφής των θετικών ασθενών, οδήγησε σε μια εντυπωσιακή μείωση κατά 62% της μόλυνσης από MRSA σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) και σε κατά 45% μείωση σε θαλάμους μη-ΜΕΘ, μέχρι το τέλος του 2010. Αυτές οι μειώσεις των ποσοστών των MRSA λοιμώξεων διατηρήθηκαν και μάλιστα έφτασαν στο 72% στη ΜΕΘ και στο 65% στους μη-ΜΕΘ θαλάμους μέχρι τον Ιούνιο του 2012. Σε εθνικό επίπεδο, σχεδόν όλα (150/153) τα VA νοσοκομεία συμμετείχαν σ’ αυτήν την προσπάθεια και εκατομμύρια ασθενείς ελέγχθηκαν, ξεπερνώντας κατά πολύ τις συνδυασμένες εμπειρίες όλων των μελετών που συμπεριλήφθηκαν στην ανασκόπηση Kock. Αξίζει να σημειωθεί πως οι γρήγορες θετικές επιδράσεις της ενεργού MRSA επιτήρησης και απομόνωσης επαφής είναι σύμφωνες με τις προβλέψεις που είχαν γίνει προηγουμένως στο Bootsma et al. από πολύπλοκα μοντέλα της επιδημιολογίας των MRSA σε νοσοκομεία αυξημένης φροντίδας. Είναι ενδιαφέρον, ότι η ίδια παρέμβαση εφαρμόστηκε σε όλες τις 133 VA εγκαταστάσεις μακροχρόνιας φροντίδας το 2009, και αυτό οδήγησε σε μείωση κατά 36% των λοιμώξεων από MRSA μέχρι το τέλος του 2012. Σ’ αυτήν την τελευταία παρέμβαση 12,9 εκατομμύρια κατοίκων παρακολουθούνταν ημερησίως.  

 Η πρώτη αξιολόγηση της VA πρωτοβουλίας αναφέρθηκε από το Kock et al. αλλά μόνο εν συντομία στην ενότητα συζήτησης της αναθεώρησης τους (αναφορά 99 στην εργασία τους), αλλά μένει να εξηγηθεί γιατί η εμπειρία της VA πρωτοβουλίας δεν συμπεριλήφθηκε στο σώμα της αναθεώρησης και παρουσιάζεται στους πίνακες. Το γεγονός ότι η VA πρωτοβουλία δεν είχε αρχικά σχεδιαστεί ως μια μελέτη αλλά ως μια παρέμβαση της πραγματικής ζωής, δεν την καθιστούν άνευ σημασίας για την αναθεώρηση αυτή. Η παρέμβαση ήταν καλά εκτελεσμένη (με πολύ υψηλά ποσοστά συμμόρφωσης), στενά παρακολουθούμενη και είχε φάσεις πριν και μετά την παρέμβαση. Όπως δήλωσε ο Kock et al. πολύ λίγες τυχαία ελεγχόμενες μελέτες έχουν γίνει για τον έλεγχο των MRSA και τα περισσότερα δεδομένα που περιλαμβάνονται στους πίνακες προήλθαν από παρόμοιες ημιπειραματικές μελέτες παρατήρησης. Όπως η αναθεώρηση είναι τώρα, το αναγνωστικό κοινό μπορεί να αποτύχει να μάθει για την άκρως διδακτική VA πρωτοβουλία σχετικά με την MRSA πρόληψη.

Αναφορές

1. Köck R, Becker K, Cookson B, van Gemert-Pijnen JE, Harbarth S, Kluytmans J, et al. Systematic literature analysis and review of targeted preventive measures to limit healthcare-associated infections by meticillin-resistant Staphylococcus aureus. Euro Surveill. 2014;19(29):pii=20860.
2. Jain R, Kralovic SM, Evans ME, Ambrose M, Simbartl LA, Obrosky DS, et al. Veterans Affairs initiative to prevent methicillin-resistant Staphylococcus aureus infections. N Engl J Med. 2011;364(15):1419-30.http://dx.doi.org/10.1056/NEJMoa1007474
3. Evans ME, Kralovic SM, Simbartl LA, Freyberg RW, Obrosky DS, Rosell GA,et al. Veterans Affairs methicillin-resistant Staphylococcus aureus prevention initiative associated with a sustained reduction in transmissions and health care-associated infections. Am J Infect Control. 2013;41(11):1093-5.http://dx.doi.org/10.1016/j.ajic.2013.04.015
4. Bootsma Mc, Diekman O, Bonten MJ. Controlling methicillin-resistant Staphylococcus aureus:quantifyingthe effects of interventions and of rapid diagnostic testing. Proc Nat Acad Sci USA. 2006;103(14):5620-5.http://dx.doi.org/10.1073/pnas.0510077103
5. Evans ME, Kralovic SM, Simbartl LA, Freyberg RW, Obrosky DS, Rosell GA,et al. Nationwide reduction of health care-associated methicillin-resistant Staphylococcus aureus infections in Veterans Affairs long-term care facilities. Am J Infect Control. 2014;42(1):60-2.http://dx.doi.org/10.1016/j.ajic.2013.06.004

1η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΛΟΙΜΩΞΗΣ ΜΕ MIDDLE EAST RESPIRATORY SYNDROME CORONAVIRUS (MERS-CoV) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2014 (Περιοδικό Eurosurveillance)

Δρ Δημήτριος Παπαβέντσης, Ιατρός Βιοπαθολόγος

Στις 18 Απριλίου 2014, επιβεβαιώθηκε εργαστηριακά η πρώτη περίπτωση λοίμωξης με κορωναϊό (MERS-CoV) στην Ελλάδα σε ασθενή που επέστρεψε από τη Jeddah της Σαουδικής Αραβίας. Κύρια συμπτώματα αρχικά ήταν το παρατεινόμενο εμπύρετο και η διάρροια, ενώ κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του, ο ασθενής παρουσίασε αμφοτερόπλευρη πνευμονία και επιδείνωση της κλινικής εικόνας.  Η διερεύνηση των επαφών του ασθενούς αποκάλυψε 73 άτομα με τα οποία ήρθε σε επαφή, κανένα από τα οποία δεν είχε νοσήσει μέχρι τις 22 Απριλίου.

Eurosurveillance Rapid Report (4.2014)

ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟΣ Ο ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ ΣΕ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ ΣΕ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ; ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ.

Οι εργαζόμενοι σε χώρους υγείας πιθανόν συμμετέχουν στη διασπορά νοσημάτων στη κοινότητα αλλά και στους νοσηλευόμενους ασθενείς ενώ ταυτόχρονα εκτίθενται σε αρκετούς κινδύνους. Η ανοσοποίηση σε αυτή την ομάδα του πληθυσμού ίσως αποτελούσε ένα φραγμό στην μετάδοση ασθενειών όπως είναι η γρίπη, η ιλαρά, ο κοκκύτης και η ηπατίτιδα Β.
Ο προαιρετικός εμβολιασμός που εφαρμόζεται κυρίως μέχρι τώρα φαίνεται να μην απέδωσε τα επιθυμητά αποτελέσματα. Ωστόσο η επιβολή υποχρεωτικού εμβολιασμού αποτελεί αντικείμενο αντιπαράθεσης. Λίγες μελέτες υπάρχουν σχετικά με τα αποτελέσματα μιας τέτοιας ενέργειας. Οι συγγραφείς τονίζουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνες σχετικά με τα αν τα οφέλη που μπορεί να προκύψουν στη δημόσια υγεία εφαρμόζοντας μια τέτοια τακτική υπερτερούν των μειονεκτημάτων, καθώς πρέπει να συνεκτιμηθούν πολλοί παράγοντες. Αυτοί περιλαμβάνουν πρωτίστως την ασφάλεια εργαζομένων και ασθενών και εν συνεχεία προσαρμογή του εμβολιασμού ανάλογα με το νόσημα, την ομάδα κινδύνου καθώς και τη χώρα στην οποία επρόκειτο να εφαρμοσθεί η τακτική. Αποτελεί ευθύνη των αρμόδιων αρχών η διαφύλαξη της δημόσιας υγείας και η προστασία των ασθενών με σεβασμό απέναντι στους εργαζόμενους.
(Galanakis E, Jansen A, Lopalco PL, Giesecke J. Ethics of mandatory vaccination for healthcare workers. Euro Surveill. 2013;18(45):pii=20627)
ΟΛΓΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ
ΕΙΔΙΚ. ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ
ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΝΝΘΑ «Η ΣΩΤΗΡΙΑ»

ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΑΤΡΙΚΟ ΤΥΠΟ

H6N1: ΠΡΟΣΒΛΗΘΗΚΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΤΑΪΒΑΝ

Νεαρή γυναίκα είκοσι χρονών προσβλήθηκε από τον ιό Η6Ν1 στην Ταϊβάν,

αποτελώντας την πρώτη γνωστή περίπτωση ανθρώπου που μολύνθηκε από τον

συγκεκριμένο ιό.

Ειδικότερα, οι ερευνητές, με επικεφαλής τον δρα Χο-Σενγκ Γου

του Κέντρου Ελέγχου Ασθενειών της Ταϊβάν, που έκαναν τη δημοσίευση στο

ιατρικό περιοδικό «Lancet», έκαναν γενετική ανάλυση του ιού, που εντόπισαν στην

άρρωστη γυναίκα. Σύμφωνα με την ανάλυση ο ιός έκανε τις κατάλληλες πρωτεϊνικές

μεταλλάξεις στην επιφάνειά του, οι οποίες του επιτρέπουν πλέον να προσκολλάται

στην ανώτερη αναπνευστική οδό των ανθρώπων, εισδύοντας έτσι στα ανθρώπινα

κύτταρα και μολύνοντάς τα.

HEALTH DAILY

BOUSSIAS COMMUNICATIONS

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 15 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2013 No 501

 

GSK: ΠΟΛΛΑ ΥΠΟΣΧΟΜΕΝΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΓΙΑ ΕΛΟΝΟΣΙΑ

Αποτελέσματα από μια ευρείας κλίμακας μελέτη Φάσης III, τα οποία

παρουσιάστηκαν στο Ντουρμπάν, δείχνουν ότι το πλέον κλινικά εξελιγμένο

υποψήφιο εμβόλιο για την ελονοσία, το RTS,S, εξακολουθεί να προστατεύει τα

νεαρά παιδιά και τα βρέφη από την κλινική ελονοσία έως και 18 μήνες μετά τον

εμβολιασμό. Βάσει αυτών των δεδομένων, η GSK σκοπεύει να υποβάλλει, εντός

του 2014, αίτηση έγκρισης στις ρυθμιστικές αρχές του Ευρωπαϊκού Οργανισμού

Φαρμάκων (EMA).
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει υποδείξει ότι

υπάρχει πιθανότητα σύστασης πολιτικής για το υποψήφιο εμβόλιο κατά της

ελονοσίας RTS,S μέσα στο 2015, εάν χορηγηθεί θετική επιστημονική γνωμοδότηση

από τον EMA. Σύμφωνα με αυτά τα πιο πρόσφατα δεδομένα, μετά τους 18

μήνες παρακολούθησης, το εμβόλιο RTS,S σχεδόν μείωσε στο μισό τον αριθμό

περιστατικών ελονοσίας σε νεαρά παιδιά (ηλικίας 5-17 μηνών κατά τον πρώτο

εμβολιασμό), και μείωσε περίπου κατά ένα τέταρτο τα περιστατικά ελονοσίας στα

βρέφη. Η αποτελεσματικότητα του εμβολίου αξιολογήθηκε επίσης ξεχωριστά σε

κάθε ένα από τα κέντρα της μελέτης, τα οποία βρίσκονταν σε πολλά διαφορετικά

σημεία μετάδοσης της ελονοσίας. Παρατηρήθηκε ότι η αποτελεσματικότητα ήταν

στατιστικά σημαντική σε όλα τα κέντρα με νεαρά παιδιά και σε τέσσερα κέντρα με

βρέφη. Αυτή η μελέτη διεξάγεται σε έντεκα αφρικανικά ερευνητικά κέντρα εφτά

αφρικανικών χωρών, μαζί με την GlaxoSmithKline (GSK) και την Πρωτοβουλία

Εμβολίων κατά της Ελονοσίας (MVI) της PATH, ενώ το χρηματικό κεφάλαιο για την

MVI προέρχεται από το ίδρυμα Bill & Melinda Gates Foundation.

HEALTH DAILY

BOUSSIAS COMMUNICATIONS

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 15 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2013 No 50

ΜΟΡΙΑΚH ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚH ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓIΑ

Οι μικροοργανισμοί αποίκησαν τον πλανήτη μας πολύ πριν από οποι-

οδήποτε άλλο ανώτερο οργανισμό. Κατά τη διάρκεια της εξέλιξης των

ειδών κατάφεραν να αποικίσουν όλα τα διαφορετικά μικροπεριβάλλο-

ντα, όπως το έδαφος και το γλυκό και αλμυρό νερό, ενώ κατάφεραν

να εκμεταλλευτούν ιδιαίτερα ενδιαιτήματα, αναπτύσσοντας συχνά συμ-

βιωτικές σχέσεις με φυτά, ζώα αλλά και τον άνθρωπο. Μέχρι πρόσφατα

ο κύριος τρόπος μελέτης των μικροοργανισμών και της σχέσης τους με

το περιβάλλον, γινόταν με τις αποκαλούμενες «κλασικές» ή «συμβατι-

κές» τεχνικές. Αυτές βασίζονται κυρίως στην καλλιέργεια επιλεγμένων

μικροβίων σε θρεπτικά καλλιεργητικά υλικά, την απομόνωσή τους από

τα τεχνητά αυτά περιβάλλοντα και τη μελέτη των ιδιοτήτων που ήδη

έχουν ή ενδεχομένως αναπτύσσουν σε αυτό το απομονωμένο «τεχνητό»

περιβάλλον. Επομένως, η εικόνα που έχουμε για τους περιβαλλοντικούς

μικροοργανισμούς αλλοιώνεται από την ανάγκη να τους καλλιεργήσουμε

σε κάποιο τεχνητό περιβάλλον.

Οι σύγχρονες μέθοδοι έχουν το πλεονέκτημα ότι επιτρέπουν τη μελέτη των

μικροοργανισμών χωρίς την ανάγκη καλλιέργειάς τους. Το οπλοστάσιο των

εργαλείων μας περιλαμβάνει ένα μεγάλο αριθμό μοριακών τεχνικών. Οι πε-

ρισσότερες από αυτές βασίζονται στην ανάλυση των αλληλουχιών του DNA

των μικροβίων, αλλά ταχύτατα αναπτύσσονται τεχνικές για τη μελέτη του

RNA και των πρωτεϊνών που απομονώνονται από περιβαλλοντικά δείγματα.

Σε γενικές γραμμές μπορούμε να πούμε ότι η έρευνα κατευθύνεται προς

τη μοριακή ανάλυση μακρομορίων που εκχυλίζονται από περιβαλλοντικά

δείγματα και μελετώνται ως σύνολο και όχι μεμονωμένα. Αυτός ο τρόπος

μεθοδολογικής ανάλυσης εκφράζεται με τους όρους proteomics ή genomics,

ανάλογα με το είδος του υπό μελέτη εκχυλίσματος.

Η συνολική ανάλυση και μελέτη των μακρομορίων που εκφράζουν οι διάφο-

ροι μικροοργανισμοί στο φυσικό περιβάλλον στο οποίο ενδιαιτούν επιτρέπει

την ακριβέστερη και ευρύτερη αποκάλυψη των ιδιοτήτων και λειτουργιών

τους, χωρίς να υπεισέρχεται ο τεχνητός παράγοντας της «εργαστηριακής

αλλοτρίωσής τους». Επιπλέον, η ανάλυση είναι κατά κανόνα ταχύτερη και

οι αριθμοί των δειγμάτων που αναλύονται είναι μεγαλύτεροι. Στο εγγύς

μέλλον είναι πολύ πιθανό να δούμε τις πρώτες μοριακές μελέτες που θα

περιλαμβάνουν την ταυτόχρονη μοριακή ανάλυση όλων των μικροοργανι-

σμών που αποικίζουν συγκεκριμένα ενδιαιτήματα, όπως για παράδειγμα τη

μοριακή ανάλυση των γονιδιωμάτων όλων των μικροβίων που αποικίζουν

συγκεκριμένα καλλιεργητικά εδάφη ή της φυσιολογικής χλωρίδας του εντέ-

ρου ή της στοματικής κοιλότητας (microbiomics).

ΑΘΑΝΆΣΙΟΣ ΤΣΑΚΡΉΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΉΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΊΑΣ,

ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΏΝ
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΚΕΕΛΠΝΟ
Σεπτέμβριος 2013 Αρ. 31/ Έτος 3ο ISSN 1792-9016