ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΥΝΤΑΞΗ...

Η ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΜΑΣ …

Η έκδοση του Ηλεκτρονικού Ενημερωτικού Δελτίου (NEWSLETTER) του Μικροβιολογικού - Βιοχημικού Εργαστηρίου και Εθνικού Κέντρου Αναφοράς Μυκοβακτηριδίων, γίνεται με τη φιλοδοξία να αποτελέσει βήμα σύντομης και υπεύθυνης επικοινωνίας, ενημέρωσης και διαλόγου, σε επίκαιρα θέματα εργαστηριακής πρακτικής, στο χώρο του Νοσοκομείου μας .

Με στόχο την ενημέρωση για τεκμηριωμένες θέσεις και οδηγίες , βάσει των εφαρμοζόμενων εργαστηριακών διαδικασιών και μεθόδων και της σύγχρονης βιβλιογραφίας, την παρουσίαση και συζήτηση των θεμάτων ορθολογικής διαχείρισης των διατιθέμενων πόρων και των σύγχρονων μεθόδων εργαστηριακής διάγνωσης, αλλά και της παρουσίασης, για διευκόλυνση του έργου των κλινικών συναδέλφων, χρήσιμων επιδημιολογικών και στατιστικών στοιχείων, από τα δεδομένα του εργαστηρίου, το «Δελτίο» θα θεωρηθεί ότι έχει επιτύχει, όταν η έκφραση «… το γράφει και το NEWSLETTER του Εργαστηρίου…», θα αποτελεί την επιβεβαίωση της εγκυρότητας και της τεκμηριωμένης επιστημονικής γνώσης.

Στην θεματολογία του θα υπάρχει ως βασικό στοιχείο και το « Βήμα Διαλόγου » , με όλες τις υπηρεσίες και τους εργαζόμενους του Νοσοκομείου μας, για τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών μας από το Εργαστήριο. Στόχος μας θα είναι να συμβάλει και ως πηγή πληροφόρησης για θέματα κοινού ενδιαφέροντος, όπως για την πρόληψη των λοιμώξεων, την υγιεινή και ασφάλεια, τη συνεργασία εργαστηρίου και κλινικής κτλ.

Ελπίζω ότι το ηλεκτρονικό αυτό ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ, που κυκλοφορεί με τη συμβολή όλων των εργαζόμενων στο εργαστήριο, τους οποίους συγχαίρω και ευχαριστώ, θα αποτελέσει για όλους μας ένα καθημερινό εργαλείο εργασίας και ενημέρωσης και καλούμε -όλους τους αποδεκτές- για τη δική σας συνεισφορά, με κείμενα και παρατηρήσεις, για την επιτυχία των στόχων έκδοσης του .

Δρ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Δ. ΒΟΓΙΑΤΖΑΚΗΣ

τ. ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 20 Οκτωβρίου 2017

ΓΑΣΤΡΙΚΗ ΑΝΑΡΡΟΦΗΣΗ: ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΡΟΥΤΙΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΑΠΟΧΡΕΜΨΟΥΝ



Sang Jae Kim, MPH, ScD,1 Hans L Rieder, MD, MPH2
      Public Health Action, v.7(2); 2017 Jun 21 ,.PMC5493107

Ένας αξιοσημείωτος αριθμός ασθενών με φυματίωση (ΤΒ) ξεκινά θεραπεία βασιζόμενη μόνο σε μια κλινική διάγνωση με ή χωρίς μια συνακόλουθη εξέταση με ακτινογραφία. Αυτό είναι τουλάχιστον, μερικώς σχετιζόμενο με τις ατέλειες των εργαστηριακών τεχνικών και την ποιότητα, ποσότητα, το πόσο πρόσφατο είναι το δείγμα αλλά και τον τρόπο της μεθόδου συλλογής του.
Η αναφορά από τους Aslam et al παρέχει μια χρήσιμη οπτική γωνία και ενδιαφέροντα
διαγνωστικά ευρήματα που αφορούν δείγματα γαστρικής αναρρόφησης (GA) από ενήλικους ασθενείς που αδυνατούν να αποχρέμψουν. Η κατάσταση αυτή έχει γίνει μέθοδος ρουτίνας σε ένα νοσοκομείο στο Πακιστάν από το 2012 έως το 2015. Αναδεικνύει την συγκριτική απόδοση που έχει η μικροσκόπηση κεχρωσμένου επιχρίσματος, η καλλιέργεια του δείγματος γαστρικής αναρρόφησης και τα αποτελέσματα των εξετάσεων Xpert® MTB/RIF στην ανίχνευση του Mycobacterium tuberculosis (MTB).

Εργαστηριακές εξετάσεις σε δείγματα γαστρικής αναρρόφησης που συλλέχτηκαν από 900 εξεταζόμενους ασθενείς ταυτοποιήσαν 313 σίγουρες και 14 πιθανές περιπτώσεις πνευμονικής ΤΒ (PTB). Καθώς δεν γνωρίζουμε τον συνολικό αριθμό των καταγεγραμμένων περιπτώσεων ΤΒ , δεν μπορούμε και να ξέρουμε ακριβώς την πραγματική συμβολή των GA δειγμάτων στο σύνολο των περιπτώσεων ΤΒ. Παρ' όλα αυτά αν κρίνουμε από τους αριθμούς δεν φαίνεται να είναι η αναλογία των θετικών περιπτώσεων από δείγματα GA αμελητέα και γι' αυτό είναι επιτακτική ανάγκη να γίνει καλύτερη ποσοτικοποίηση των δυνητικών διαγνωστικών υπηρεσιών που βασίζονται στην εξέταση δειγμάτων GA και σε άλλες μονάδες υγείας από το εθνικό πρόγραμμα για την ΤΒ.

Ωστόσο δεν χρειάζεται να σκεφτούμε μόνο την καταλληλότητα των GA δειγμάτων για την ανεύρεση περιπτώσεων ΤΒ. Τα πιθανά μειονεκτήματα των καλλιεργειών πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη ώστε να εκτιμηθεί ο ρόλος των τεχνικών διαφορικής διάγνωσης με μεγαλύτερη ακρίβεια. Για να βελτιστοποιηθεί η απόδοση της καλλιέργειας των δειγμάτων από γαστρική αναρρόφηση έχουν γίνει πολλές εκτιμήσεις, κυρίως όσον αφορά την προσέγγιση της πολυπλοκότητας του pH. Η οξύτητα είναι βλαπτική για το Mycobacterium tuberculosis και η αποδοτικότητα της καλλιέργειας μπορεί να μειωθεί αν δεν έχει πραγματοποιηθεί επαρκής εξουδετέρωση μετά τη συλλογή του δείγματος, συνυπολογίζοντας και τη μακρά καθυστέρηση (<24 h) αυτής της επεξεργασίας για την διεξαγωγή καλλιέργειας. Επιπλέον η υψηλή συχνότητα επιμόλυνσης (13%) είναι επίσης μεγάλης σημασίας για κάθε προσπάθεια βελτίωσης των καλλιεργητικών τεχνικών.

Η ανίχνευση του Mycobacterium tuberculosis από δείγματα γαστρικής αναρρόφησης νέων, πιθανών υποθετικών περιπτώσεων ΤΒ δεν ήταν σημαντικά διαφορετικές μεταξύ τριών διαφορετικών εργαστηριακών τεχνικών που χρησιμοποιήθηκαν. Ωστόσο η δοκιμασία Xpert ανίχνευσε σημαντικά περισσότερες θετικές περιπτώσεις απ' ότι η καλλιέργεια μεταξύ των επανεξεταζόμενων περιπτώσεων. Αυτό μπορεί να αποδοθεί στην παρουσία νεκρών βακίλων στα δείγματα γαστρικής αναρρόφησης. Η ανεύρεση μιας αρνητικής καλλιέργειας με ένα ταυτόχρονα θετικό αποτέλεσμα του Xpert τεστ δημιουργεί πρόβλημα στην αξιολόγηση και δεν υπάρχει εύκολη λύση για το πώς θα ερμηνευτεί από τον κλινικό γιατρό ο οποίος χρειάζεται να αποφασίσει για την κατάλληλη πορεία των περιπτώσεων που χρήζουν επανεξέτασης. Σε αυτές οι περιπτώσεις δεν μπορεί να βασιστεί κάποιος άμεσα στην ακρίβεια των αποτελεσμάτων των καλλιεργειών.

Λαμβάνοντας αυτά τα ευρήματα υπόψη είναι ουσιώδες να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της πρωταρχικής καλλιέργειας των δειγμάτων από γαστρική αναρρόφηση. Κατά πρώτον είναι επιτακτικό να μειωθεί η καθυστέρηση της συνολικής διαδικασίας από τη συλλογή του δείγματος, την κατάλληλη αποφυγή της επιμόλυνσής του έως και την φυγοκέντρησή του, συμπεριλαμβανόμενης της επίστρωσής του στο καλλιεργητικό μέσο. Κατά δεύτερον οποιοδήποτε υγρό ενσταλάζεται πρέπει να είναι στείρο και η τεχνική πρέπει να ακολουθει στείρες συνθήκες. Κατά τρίτον το ανθρακικό νάτριο πρέπει κατά προτίμηση να προστίθεται στο δοχείο συλλογής πριν προστεθεί το δείγμα GA. Αυτό διευκολύνει την εξουδετέρωση του οξέος. Τέλος η διαδικασία μπορεί επίσης να απαιτεί την προσθήκη ενός μείγματος αντιβιοτικών στο υγρό καλλιεργητικό μέσο (όπως το PANTA στο σύστημα MGIT) για να μεγιστοποιήσει την αποφυγή επιμόλυνσης εάν ειδικά έχει να χρησιμοποιηθεί καιρό. 


References
1 World Health Organization. Global tuberculosis report, 2016. WHO/HTM/TB/2016.13. Geneva, Switzerland, WHO 2016.
2 Rieder H L, Van Deun A, Kam K M, et al. Priorities for tuberculosis bacteriology services in low-income countries. 2nd ed. Paris, France: International Union Against Tuberculosis and Lung Disease, 2007.
3 Kim S J, Hong Y P, Lew W J, et al. Incidence of pulmonary tuberculosis in Korean civil servants. Tubercle Lung Dis 1995; 76: 534–539.
4 Aslam W, Tahseen S, Schomotzer C, et al. Gastric specimens in diagnosing tuberculosis in adults unable to expectorate sputum in Rawalpindi, Pakistan. Public Health Action 2017; 7: 60–64.
5 Kent P T, Kubica G P. Public health mycobacteriology, a guide for the level III laboratory. Atlanta, GA, USA: US Department of Health and Human Services, Public Health Service, Centers for Disease Control, 1985: p 23.
6 Pfyffer G E, Palicova F. Mycobacterium: general characteristics, laboratory detection, and staining procedures. In: Versalovic J, Carroll K C, Jorgensen J H, et al., eds. Manual of Clinical Microbiology;
10th ed. Vol 1-1. Washington DC, USA: American Society for Microbiology, 2011: pp 472 -502.


ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΡΘΡΟΥ
Μ. ΓΙΑΝΝΑΚΑΚΗ ,ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ
Ε.Δ.ΒΟΓΙΑΤΖΑΚΗΣ  ΣΥΝΤ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΜΥΚΟΒΑΚΤΗΡΙΔΙΩΝ ΓΝΝΘΑ «Η ΣΩΤΗΡΙΑ»

Παρασκευή 6 Οκτωβρίου 2017

Η ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ (mHealth) ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΒ ΣΕ ΜΙΑ ΣΥΝΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΙΝΔΙΑΣ



Using mHealth to enhance TB referrals in a tribal district of India
Public Health Action. 2017 Jun 21; 7(2): 123–126.

Η χρήση των κινητών εφαρμογών στην υγεία (mHealth), δηλαδή η χρήση φορητών ηλεκτρονικών συσκευών με εφαρμογές λογισμικού που θα παρέχουν υπηρεσίες υγείας και θα διαχειρίζονται την πληροφορία για κάθε ασθενή, θα έχουν τη δυνατότητα να διαδίδουν τις υπηρεσίες υγείας παγκοσμίως. Η χρήση λοιπόν της κινητής τεχνολογίας στην υγεία έχει να παίξει έναν κρίσιμο ρόλο στα συστήματα παροχής υγειονομικής περίθαλψης βελτιώνοντας την επικοινωνία και ενισχύοντας την ολοκλήρωση των διαδικασιών αυτών των συστημάτων. Χώρες με χαμηλό και μέσο εισόδημα έχουν εκτεταμένο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας και η πλειοψηφία του πληθυσμού τους έχει κινητά τηλέφωνα.
Η φυματίωση (ΤΒ) παραμένει ένα κύριο πρόβλημα δημόσιας υγείας στην Ινδία αποτελώντας το 23% του παγκόσμιου βάρους της ΤΒ. Παρά τις προσπάθειες ανεύρεσης περιπτώσεων από το αναθεωρημένο εθνικό πρόγραμμα ελέγχου ΤΒ (RNTCP), πιστεύεται ότι η χώρα έχει μέχρι και το ένα τρίτο των υπολογιζόμενων τριών εκατομμυρίων περιπτώσεων ΤΒ που παραμένουν μη καταγεγραμμένες παγκοσμίως. Σχεδόν το 50% των ασθενών με ΤΒ απευθύνονται στον ιδιωτικό τομέα όπου οι πάροχοι ιατρικής φροντίδας περιλαμβάνουν και ειδικευμένους ιατρούς αλλά και μη εξειδικευμένο προσωπικό.
Το RNTCP έχει διάφορα πλάνα για μη κυβερνητικές οργανώσεις και ιδιώτες επαγγελματίες (PPs) που επιτρέπουν στους παρόχους ιδιωτικής ιατρικής φροντίδας να υπογράψουν μια επίσημη συμφωνία με την κυβέρνηση ώστε να παρέχουν υπηρεσίες σύμφωνες με το RNTCP για τις οποίες τους προσφέρονται κίνητρα. Ωστόσο η εμπλοκή των ιδιωτικών ιατρών σε αυτά τα πλάνα δεν είναι ιδανική λόγω των περίπλοκων διαδικασιών που απαιτούνται και την καθυστέρηση των  RNTCP’s στο να τους παρέχουν κίνητρα. Επιπλέον ένα μεγάλο μέρος της προσοχής είναι στραμμένο σε ιατρούς που ασχολούνται με εναλλακτικές μορφές ιατρικής και στις εγκαταστάσεις υγείας τους, οι οποίες γενικά βρίσκονται σε αστικές και ημιαστικές περιοχές. Στις αγροτικές περιοχές είναι δύσκολη η πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες υγείας καθώς οι εγκαταστάσεις βρίσκονται συχνά μακριά από τους κατοίκους και η μεταφορική σύνδεση είναι πτωχή. Επιπρόσθετα το προσωπικό ιατρικής περίθαλψης το ικανό να προσφέρει αυτές τις υπηρεσίες λείπει μερικές φορές από αυτές τις εγκαταστάσεις. Παρόμοια προβλήματα παρατηρούνται σε όλη τη χώρα. Υπάρχουν πολύ λίγοι εξειδικευμένοι ιδιωτικοί πάροχοι ιατρικής φροντίδας στις αγροτικές περιοχές. Το πρώτο βήμα προσέγγισης για ιατρική βοήθεια σε οποιαδήποτε περίπτωση ασθένειας είναι πάροχοι ιατρικής φροντίδας που συχνά στερούνται επίσημης εκπαίδευσης της ιατρικής ή έχουν εκπαιδευτεί μόνο για εναλλακτικές μορφές ιατρικής. Σχεδόν το 72% της φροντίδας της υγείας σε αγροτικές περιοχές παρέχεται από τον ιδιωτικό τομέα και σχεδόν 81% των ιατρών δεν έχουν εφοδιαστεί με τα αντίστοιχα προσόντα. Η αναλογία παρόχου φροντίδας υγείας προς ασθενή στην Ινδία είναι 1:2000.
Μέχρι σήμερα το RNTCP δεν έχει επιχειρήσει να εμπλέξει τους ανειδίκευτους παρόχους ιατρικής φροντίδας στις αγροτικές περιοχές (RHCPs) στα πλαίσια της φροντίδας της ΤΒ, παρ' όλο που αυτοί είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση ενός σημαντικού αριθμού πιθανών περιπτώσεων και ασθενών ΤΒ. Αυτοί οι επαγγελματίες παίζουν έναν σημαντικό ρόλο στον έλεγχο της ΤΒ. Καθώς αποτελούν το πρώτο σημείο επαφής για την πλειονότητα του αγροτικού πληθυσμού θα μπορούσαν να είχαν εκπαιδευτεί στο να αναγνωρίζουν έγκαιρα πιθανές περιπτώσεις ΤΒ και να τις αναφέρουν στις διαγνωστικές και θεραπευτικές υπηρεσίες, αποφεύγοντας με αυτόν τον τρόπο τις καθυστερήσεις. Θα μπορούσαν επίσης να ήταν αποτελεσματικοί πάροχοι μιας άμεσα χορηγούμενης θεραπείας (DOT) καθώς έχουν κερδίσει την εμπιστοσύνη και τη εχεμύθεια της κοινότητας που εξυπηρετούν. Παγκόσμιες προσπάθειες έχουν γίνει για να συμμετάσχουν σε γενικές γραμμές όλοι οι ενδιαφερόμενοι όμως δεν έχει διευκρινιστεί ειδικά ο ρόλος των ανειδίκευτων-μη εξειδικευμένων επαγγελματιών. Ένα πλάνο που αφορά την παροχή φροντίδας υγείας έχει οραματιστεί γι' αυτόν τον λόγο, δηλαδή για να βοηθήσει τους RHCPs να ανευρίσκουν και να αναφέρουν πιθανές περιπτώσεις ΤΒ στο κοντινότερο κέντρο εξέτασης με μικροσκόπιο. Οι αναφορές περιπτώσεων ΤΒ  παρακολουθήθηκαν με την ενσωμάτωση ενός προγράμματος κινητής τεχνολογίας για την υγεία (mHealth) ώστε να επιτευχτεί η  επικοινωνία μεταξύ των παρόχων ιδιωτικής και δημόσιας υγείας και των ασθενών για την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών υγείας. Αυτό το πλάνο σχεδιάστηκε για να αυξήσει τον αριθμό των αναφερόμενων πιθανών περιπτώσεων ΤΒ, μειώνοντας διαγνωστικές και θεραπευτικές καθυστερήσεις και ενημερώνοντας αυτές τις πιθανές περιπτώσεις ΤΒ σχετικά με την ίδια τη νόσο.
Το αντικείμενο της παρούσας μελέτης ήταν να προσδιοριστεί η σκοπιμότητα της χρήσης της τεχνολογίας των κινητών εφαρμογών, όπως των κινητών τηλεφώνων, στην υγεία  (mHealth technology) ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των αναφορών πιθανών περιπτώσεων ΤΒ από τους ανειδίκευτους παρόχους ιατρικής φροντίδας στις αγροτικές περιοχές (RHCPs). Η υπεύθυνη υπηρεσία υλοποίησε το έργο σε μια περιοχή της Ινδίας που ονομάζεται Khunti.

ΜΕΘΟΔΟΙ
Η μελέτη υλοποιήθηκε σε μια περιοχή που καλύπτει έναν πληθυσμό της τάξης των 0.5 εκατομμυρίων,στην περιοχή Khunti τη χρονική περίοδο από τον Απρίλιο του 2012 μέχρι τον Φεβρουάριο του 2015. Ο πληθυσμός στην περιοχή αυτή εξαρτάται κυρίως από τη γεωργία και η διαθεσιμότητα και η προσβασιμότητα στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης είναι ανεπαρκής. Η περιοχή έχει δυο μοναδες RNTCP TB (TUs δηλαδή μονάδες διαχείρισης προγραμμάτων ελέγχου ΤΒ), την  Khunti TU και την Torpa TU, με έξι κέντρα μικροσκόπησης που βρίσκονται σε δημόσιες εγκαταστάσεις υγείας.
Στο πλαίσιο της σύνθεσης του τρέχοντος προγράμματος, οποιαδήποτε υποθετική περίπτωση ΤΒ που προσεγγίζει έναν ιδιωτικό πάροχο ιατρικής περίθαλψης αποστέλλεται σε ένα κέντρο μικροσκόπησης που βρίσκεται σε μια δημόσια εγκατάσταση υγείας για να τεθεί η διάγνωση. Όλοι οι τρόποι αποστολής των δειγμάτων γίνονται με έγγραφα οπότε εάν ο αναφερόμενος ιατρός  πρέπει να ενημερωθεί για τα αποτελέσματα πολλές φορές υπάρχει αναντιστοιχία (μεταξύ αυτών και του ασθενούς). Η επικοινωνία για τα αποτελέσματα των εξετάσεων είναι ζωτικής σημασίας για το επόμενο βήμα δράσης που αφορά τον ασθενή.
Η δημιουργία επαγρύπνησης στην κοινωνία για να βελτιωθεί η αναφορά των υποθετικών περιπτώσεων ΤΒ μπορεί να επιτευχτεί μέσω  της υποστήριξης αυτού του προγράμματος, της επικοινωνίας και της κοινωνικής κινητοποίησης, και είναι ιδιαιτέρα σημαντικό σε περιοχές που ζουν φυλές και που είναι δυσπρόσιτες. Έγιναν προσπάθειες  να κινητοποιήσουν όλους τους RHCPs (που έχουν εντοπιστεί από το προσωπικό του προγράμματος) της περιοχής για να συμμετάσχουν στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα RNTCP. Οι ανειδίκευτοι πάροχοι ιατρικής φροντίδας στις αγροτικές περιοχές (RHCPs) παρακινήθηκαν στο να αποστείλουν πιθανές περιπτώσεις ΤΒ σε κέντρα μικροσκόπησης καθορισμένα από το πρόγραμμα RNTCP για εξέταση πτυέλων, και τους ζητήθηκε να χρησιμοποιήσουν κινητές εφαρμογές για παραπομπές δειγμάτων και ενημέρωση αποτελεσμάτων των περιπτώσεων αυτών. Αυτοί οι RHCPs που ήταν ικανοί στη χρήση κοινωνικών μέσων όπως το WhatsApp και το Facebook και οι οποίοι ενδιαφέρονταν να χρησιμοποιήσουν κινητές εφαρμογές, με την προϋπόθεση της γραπτής συγκατάθεσης ότι συμμετείχαν στο σύστημα αποστολής mHealth, εγκαθιστούσαν μετά αυτήν την κινητή εφαρμογή στα τηλέφωνά τους με τη βοήθεια του προσωπικού του προγράμματος.
Καθώς η ενδυνάμωση αυτού του συστήματος αποστολής υποθετικών περιπτώσεων ΤΒ γίνεται ρουτίνα της δραστηριότητας ενός προγράμματος δεν είναι και απαραίτητη η διευκρίνηση θεμάτων δεοντολογίας. Ωστόσο η άδεια για την διεξαγωγή αυτής της δραστηριότητας αποκτήθηκε από τους αστυνομικούς της περιοχής και του κράτους μαζί με τους οποίους το πρόγραμμα υλοποιήθηκε.
Μια εφαρμογή του προγράμματος mHealth που καλείται ‘ComCare’ αναπτύχτηκε σε συνεργασία με την  Dimagi® (Cambridge, MA, USA). Αυτή η εφαρμογή με δυνατότητα λήψης πληροφοριών έχει σχεδιαστεί για παρόχους ιατρικής περίθαλψης και διαχειρίζεται πληροφορίες για τον ασθενή. Καθώς η κινητή αυτή εφαρμογή δεν είναι διαθέσιμη στον δημόσιο τομέα για δωρεάν λήψη πληροφοριών, το προσωπικό του προγράμματος μετέφερε την εφαρμογή στα κινητά τηλέφωνα των RHCPs χρησιμοποιώντας ελεύθερα τεχνολογίες διαθέσιμες για κοινή χρήση. Η εφαρμογή αναπτύχθηκε για να υποστηρίξει Android κινητά τηλέφωνα, και αυτοί που διαχειρίζονταν το πρόγραμμα είχαν πρόσβαση στο internet.
Η ροη των δεδομένων και η διαχείριση της πληροφορίας του ασθενή έχουν ως εξής:
1) οι πάροχοι ιατρικής περίθαλψης (RHCPs, τεχνικοί εργαστηρίου και επιβλέποντες) λαμβάνουν πληροφορίες και εγκαθιστούν αυτήν την κινητή εφαρμογή.  Η εφαρμογή μπορεί να προσεγγιστεί από διαφορετικούς χρήστες τους οποίους και συνδέει , όπως οι RHCPs, οι τεχνικοί εργαστηρίου, οι επιβλέποντες (αλλά και οι ασθενείς).
2) οποιεσδήποτε υποθετικές περιπτώσεις ΤΒ που αναγνωρίζονται από τους RHCPs παραπέμπονται σε ένα κέντρο μικροσκόπησης αφού οι λεπτομέρειες που αφορούν τον ασθενή (όνομα, ηλικία, φύλο, νούμερο επικοινωνίας, όνομα του χωριού που κατοικεί, κέντρο μικροσκόπησης που παραπέμφθηκε και ημερομηνία της παραπομπής) εισάγονται στο πρόγραμμα χρησιμοποιώντας τις διαθέσιμες επιλογές της εφαρμογής.
3) οι τεχνικοί του εργαστηρίου του κέντρου μικροσκόπησης και οι επιβλέποντες μπορούν να δουν τις πληροφορίες των περιπτώσεων που παραπέμφθηκαν από τους RHCPs στα κινητά τους τηλέφωνα.
4) οι τεχνικοί του εργαστηρίου επιβεβαιώνουν την άφιξη του ασθενούς και μεταβιβάζουν τα αποτελέσματα της εξέτασης στους αντίστοιχους αναφερόμενους RHCPs και επιβλέποντες χρησιμοποιώντας την εφαρμογή αυτού του προγράμματος.
5) οι τεχνικοί του εργαστηρίου μεταβιβάζουν επίσης τα αποτελέσματα στους ασθενείς των υποθετικών περιπτώσεων ΤΒ μέσω ενσωματωμένων μηνυμάτων κειμένου.
6) εάν οι περιπτώσεις που παραπέμπονται σε κέντρο μικροσκόπησης δεν το επισκεφτούν μέσα σε 7 ημέρες από την παραπομπή τότε η εφαρμογή διαθέτει μια υπενθύμιση μέσω μιας υπηρεσίας μικρών μηνυμάτων (SMS) που ενημερώνει τον ασθενή, τον RHCP και τον επιβλέποντα.
7) η εφαρμογή βοηθά τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης στο να προσφέρουν καθοδήγηση και συμβουλές στους ασθενείς. Ποικίλα μηνύματα ενισχυμένα με εικόνες και ήχο χρησιμοποιούνται για να βοηθήσουν τους παρόχους ιατρικής περίθαλψης να εκπαιδεύσουν τους πελάτες τους και διάφορες συμβουλές εμφανίζονται ως μηνύματα εξαρτώμενες από τα αποτελέσματα της εξέτασης πτυέλων. Για παράδειγμα εάν το αποτέλεσμα της εξέτασης πτυέλων είναι θετικό, εμφανίζονται μηνύματα όπως "αυστηρή τήρηση της θεραπείας για πλήρη ίαση " και " άμεσα χορηγούμενη θεραπείας (DOT) σας θεραπεύει", ενώ εάν το αποτέλεσμα της εξέτασης πτυέλων είναι αρνητικό τότε εμφανίζεται το μήνυμα "εάν τα συμπτώματα επιμένουν, αναφέρετε το ξανά στον υπεύθυνο ιατρό". Μηνύματα που εμφανίζονται γενικώς ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της εξέτασης πτυέλων εστιάζουν σε θέματα όπως "κοινός αέρας", "ασφαλής αέρας" και "υγιεινός βήχας".
Κατάρτιση σχετικά με τη χρήση της κινητής εφαρμογής έχει δοθεί από το προσωπικό του προγράμματος χρησιμοποιώντας ενημερωτικά δελτία και παρουσιάσεις Powerpoint (Microsoft, Redmond, WA, USA) δείχνοντας τα σχετικά βήματα. Η κατάρτιση περιείχε κυρίως τα βήματα που έπρεπε να ακολουθηθούν για να εγκατασταθεί η εφαρμογή στα κινητά τηλέφωνα όπως και τις ακολουθούμενες διαδικασίες που σχετίζονται με την παραπομπή υποθετικών περιπτώσεων φυματίωσης. Η κατάρτιση κράτησε για 3-4 ώρες και οι επαγγελματίες χρειάστηκαν 15-60 λεπτά για να εξοικειωθούν με την εφαρμογή. Μια μοναδική ταυτότητα ID δημιουργήθηκε για κάθε ασθενή όταν ο RHCP εισήγαγε τις πληροφορίες που αφορούσαν τον ασθενή στην κινητή αυτή εφαρμογή και όλα τα αποτελέσματα που αποστέλλονταν στον RHCP συνδέονταν με αυτή τη μοναδική ταυτότητα ID. Καθώς τα δεδομένα της κάθε περίπτωσης δεν ήταν διαθέσιμα σε οποιοδήποτε άτομο εκτός από αυτόν που διαχειριζόταν το πρόγραμμα, διατηρήθηκε το απόρρητο του ασθενούς.  Οι περιπτώσεις των ασθενών ενημερώνονταν σχετικά με αυτόν τον μηχανισμό παραπομπής βάσει κινητού τηλεφώνου και γινόταν προφορική συγκατάθεση από τον ασθενή πριν από την παραπομπή.
Οι επιβλέποντες του προγράμματος παρακολούθησαν τη συνολική υλοποίηση του έργου. Για τον σκοπό της μελέτης αυτοί οι RHCPs που εγκατέστησαν την κινητή αυτή εφαρμογή και εκπαιδεύτηκαν στη χρήση των κινητών τους τηλεφώνων ονομάστηκαν mRHCPs ενώ όλοι οι υπόλοιποι RHCPs ονομάστηκαν oRHCPs.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Στην περιοχή που εφαρμόστηκε αυτό το έργο, 171 RHCPs εκπαιδεύτηκαν επίσημα από το RNTCP, οι 30 από τους οποίους εκπαιδεύτηκαν και στη χρήση της παρέμβασης μέσω κινητής τεχνολογίας. Τα κοινωνικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά των mRHCPs ήταν ως εξής:
1) ήταν όλοι άνδρες με μια μέση ηλικία τα 39 έτη.
2) η μέση απόσταση του κέντρου μικροσκόπησης από τους παρόχους ιατρικής περίθαλψης ήταν 11 km.
3) τα προσόντα των παρόχων υγείας δεν είχαν να κάνουν απόλυτα με την ιατρική δηλαδή τα μορφωτικά προσόντα τους κυμαίνονταν από ολοκλήρωση δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, προ-πανεπιστημιακό επίπεδο, απόφοιτος πανεπιστημίου έως κάτοχος μεταπτυχιακών σπουδών
4) η μέση εμπειρία των RHCPs στο να παρέχουν υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης πλήρους απασχόλησης ήταν 11 έτη (με όρια τα 6–35 έτη)
5) ο μέσος αριθμός ασθενών που εξέταζαν οι RHCPs ανά ημέρα ήταν 12 (με όρια τους 5–30)
6) μόνο οι 50% από τους RHCPs είχαν οποιαδήποτε γνώση πάνω στη χρήση μιας κινητής εφαρμογής

Κατά τη διάρκεια της περιόδου της μελέτης υπήρξαν 1578 παραπομπές υποθετικών περιπτώσεων ΤΒ, από τις οποίες οι 1056 προήλθαν από τους mRHCPs (δηλαδή 35 παραπομπές ανά RHCP) και οι 522 παραπέμφθηκαν από oRHCPs (4 παραπομπές ανά RHCP). Από το σύνολο των 194 διαγνωσμένων περιπτώσεων ΤΒ, ο αριθμός των αναφερόμενων από τους mRHCPs ήταν 127 (4 περιπτώσεις TB ανά RHCP), ενώ οι oRHCPs συνέβαλλαν σε 67 διαγνωσμένες περιπτώσεις ΤΒ (0.5 περιπτώσεις TB ανά RHCP). Ο αριθμός των ασθενών με ΤΒ που διαγνώστηκαν την πρώτη ημέρα (δηλαδή την ημέρα που παραπέμφθηκαν στο κέντρο μικροσκόπησης ) ήταν 158/194 (82%). Οι 99/194 (51%) παραπέμφθηκαν από τους mRHCPs (3.3/mRHCP και 0.4/oRHCP). Και οι 194 διαγνωσμένες περιπτώσεις ΤΒ ξεκίνησαν θεραπεία. Ο αριθμός των ασθενών με διαγνωσμένη ΤΒ που ξεκίνησαν θεραπεία την πρώτη ημέρα από τη διάγνωση ήταν 80/194 (41%). Οι 48/80
(60%) είχαν παραπεμφθεί από τους mRHCPs (1.6/mRHCP και 0.2/oRHCP). Οι υπόλοιποι ασθενείς ξεκίνησαν θεραπεία μέσα σε 7 ημέρες από τη διάγνωση. Ο αριθμός των ασθενών που έλαβαν DOT από τους RHCPs ήταν 99, οι 60 από τους mRHCPs (2/mRHCP) και οι 39 από τους oRHCP (0.3/oRHCP) .

ΣΥΖΗΤΗΣΗ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Αυτό είναι ένα από τα λίγα προγράμματα mHealth που διεξάγονται στην Ινδία χρησιμοποιώντας κινητή τηλεφωνία με τεχνολογία μετάδοσης πληροφοριών με σκοπό να βοηθήσει τους RHCPs ώστε να παραπέμπουν υποθετικές περιπτώσεις ΤΒ για διάγνωση και ξεκίνημα θεραπείας. Από ότι φάνηκε αυτή η παρέμβαση ήταν αποτελεσματική γιατί βελτίωσε τον αριθμό των περιπτώσεων που παραπέμπονταν για εξέταση και μείωσε τον χρόνο που χρειαζόταν για τη διάγνωση και το ξεκίνημα της θεραπείας. Με αυτήν την εφαρμογή μέσω κινητών τηλεφώνων, οι πάροχοι ιατρικής περίθαλψης πληροφορούνταν για τις παραπομπές των ασθενών τους για εξέταση σε λογικό χρονικό διάστημα, και αυτό βελτίωσε τον ενθουσιασμό τους για περαιτέρω δέσμευση του προγράμματος. Παρ' όλο που άλλες μελέτες έχουν περιγράψει ότι η χρήση των κινητών υπηρεσιών έχει επιφέρει καλύτερα αποτελέσματα θεραπείας, εντούτοις η βιβλιογραφία πάνω στη χρήση της κινητής τεχνολογίας για την παραπομπή και το ξεκίνημα της θεραπείας για την ΤΒ στην Ινδία είναι πτωχή.
Τα ευρήματα αυτού του προγράμματος παρέμβασης έχουν τις εξής επιπτώσεις:
ΠΡΩΤΟΝ:
Οι RHCPs που χρησιμοποιούν τεχνολογία κινητών τηλεφώνων ανέφεραν σχεδόν 9 φορές περισσότερες υποθετικές περιπτώσεις ΤΒ από τους άλλους RHCPs. Αυτό υπογραμμίζει το γεγονός ότι υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός υποθετικών περιπτώσεων ΤΒ στην κοινότητα που δεν έχουν εκτιμηθεί λόγω έλλειψης των απαραίτητων μηχανισμών. Οι RHCPs έχουν μέχρι στιγμής παραμείνει ανεκμετάλλευτοι από το RNTCP και υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες συστηματικής εμπλοκής τους στον τομέα των κινητών εφαρμογών της υγείας (mHealth).
ΔΕΥΤΕΡΟΝ:
Η δραστικότητα και η αποτελεσματικότητα του συστήματος υγείας έχουν βελτιωθεί πολύ μέσω της τεχνολογίας. Η διάγνωση και το ξεκίνημα της θεραπείας μέσω της κινητής εφαρμογής ήταν 8-9 φορές πιο γρήγορη από ότι ο χρόνος που χρειάστηκαν οι oRHCP για τις δικές τους παραπομπές. Αυτή η ολοκληρωμένη προσέγγιση που συμπεριλάμβανε ιδιωτικούς και δημόσιους  παρόχους υγειονομικής περίθαλψης μαζί με τους ασθενείς τους σε μια ενιαία βάση κινητής εφαρμογής αποτέλεσε μια συνολική συνεργασία των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης. Αυτό βελτίωσε την ποιότητα της εφαρμογής του προγράμματος που μετριέται με τους αντίστοιχους δείκτες του που είναι η μείωση των ασθενών που δεν καταφέρνουν να παραπεμφθούν για εξέταση, η έγκαιρη διάδοση των αποτελεσμάτων των εξετάσεων των πτυέλων στους ασθενείς και τους παρόχους και η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας σε αυτούς τους ασθενείς που χρειάζεται.
ΤΡΙΤΟΝ:
Το εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε για την ευαισθητοποίηση πάνω στις υποθετικές περιπτώσεις ΤΒ και η καθοδήγηση που χρησιμοποιήθηκε για να κατευθύνει τα επόμενα βήματα του ασθενούς βοήθησαν έμμεσα την κοινότητα στον έγκαιρο εντοπισμό των υποθετικών περιπτώσεων ΤΒ και στην άμεση έναρξη κατάλληλης θεραπείας. Οι mRHCPs είχαν λάβει εξαιρετικά κίνητρα και ήταν πιο πιθανό να παρέχουν DOT στους ασθενείς που το χρειάζονταν (2 ασθενείς TB ανά mRHCP) από ότι οι άλλοι RHCPs (0.3 ασθενείς TB ανά oRHCP).
Ένας περιορισμός αυτής της μελέτης είναι η πιθανή μεροληψία στην επιλογή μόνο εκείνων των RHCPs που προσφέρθηκαν εθελοντικά, όπως και μόνο αυτών που θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τα Android κινητά τηλέφωνα και τις εφαρμογές τους. Επίσης δεν προσφέρθηκαν εθελοντικά όλοι οι RHCPs που κατείχαν Android κινητά. Παρόλο που υπήρχε μια απότομη έναρξη εκμάθησης για όσους δήλωσαν εθελοντές στη χρήση με κινητό χωρίς να έχουν γνώσεις πάνω σε αυτό, εντούτοις εντρύφησαν εύκολα στη χρήση της κινητής εφαρμογής αμέσως μετά την εκπαίδευση.
Σαν συμπέρασμα η χρήση κινητών εφαρμογών στην υγεία (mHealth) μεταξύ των RHCPs ήταν πολύ αποτελεσματική και αύξησε τη υπευθυνότητα τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών παρόχων υγειονομικής περίθαλψης στους ασθενείς. Το πρόγραμμα μπορεί να γίνει πιο αποτελεσματικό με τη συμμετοχή των RHCPs και η καινοτόμος χρήση του mHealth έχει τη δυνατότητα να αναπαραχθεί σε ολόκληρη τη χώρα.

References
1 Källander K, Tibenderana J K, Akpogheneta O J, et al. Mobile health (mHealth) approaches and lessons for increased performance and retention of community health workers in low- and middle-income countries: a review. J Med Internet Res 2013; 15: e17.
2 World Health Organization. mHealth: New horizons for health through mobile technologies. Geneva, Switzerland: WHO, 2011. 
3 Nasi G, Cucciniello M, Guerrazzi C. The role of mobile technologies in health care processes: the case of cancer supportive care. J Med Internet Res 2015; 17: e26.
4 World Health Organization. Global tuberculosis report, 2015. WHO/HTM/TB/2015.22. Geneva, Switzerland: WHO, 2015.
5 Satyanarayana S, Nair S A, Chadha S S, et al. From where are tuberculosis patients accessing treatment in India? Results from a cross-sectional community based survey of 30 districts. PLOS ONE 2011; 6: e24160.
6 Central TB Division, Government of India. Revised schemes for NGOs and private providers. New Delhi, India: Revised National TB Control Programme, 2009.
7 Central TB Division, Government of India. National guideline for partnership. New Delhi, India: Ministry of Health and Family Welfare, 2014. http://www.tbcindia.nic.in/showfile.php?lid=3143 Accessed April 2017.
8 Samal J. Health seeking behaviour among tuberculosis patients in India: a systematic review. J Clin Diagn Res 2016; 10: LE01–LE06.
9 Patel V, Parikh R, Nandraj S, et al. Assuring health coverage for all in India. Lancet 2015; 386: 2422–2435.


ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΡΘΡΟΥ
Μ. ΓΙΑΝΝΑΚΑΚΗ ,ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ
Ε.Δ.ΒΟΓΙΑΤΖΑΚΗΣ  ΣΥΝΤ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΜΥΚΟΒΑΚΤΗΡΙΔΙΩΝ ΓΝΝΘΑ «Η ΣΩΤΗΡΙΑ»

Παρασκευή 23 Ιουνίου 2017

“Υγεία για Όλους”, ένα εθελοντικό πρόγραμμα δράσης, για την προάσπιση της υγείας ευάλωτων κοινωνικών ομάδων

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟ
 
Δρ ΕΥΑΓΓΕΛΟ Δ. ΒΟΓΙΑΤΖΑΚΗ MD,MPH,PhD        
 ΙΑΤΡΟ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟ-ΥΓΙΕΙΝΟΛΟΓΟ 
 ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΟ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΙΑΤΡΟ
Ενσωματωμένη εικόνα 1 
http://www.ygeiagiaolous.org
Μαιάνδρου 23, Αθήνα

 
Σε μια περίοδο βαθιάς οικονομικής κρίσης, ανεργίας και κοινωνικού αποκλεισμού, η αφιλοκερδής βοήθεια στους συνανθρώπους, δίνει στον καθένα μας την ικανοποίηση του να προσφέρει δύναμη και στήριξη σε εκείνους που το έχουν ανάγκη.
Όραμά μας είναι μία κοινωνία στην οποία όλες οι "Ευάλωτες Κοινωνικές Ομάδες" θα έχουν ίση μεταχείριση και προστασία από το νόμο, ίσες ευκαιρίες και πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην υγεία, την αγορά εργασίας και θα ενθαρρύνονται να συμμετέχουν ενεργά στην οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική ζωή του τόπου.
Με γνώμονα όλα τα παραπάνω δημιουργήσαμε το “Υγεία για Όλους”, ένα νέο επιχειρησιακό πρόγραμμα δράσης, για την προάσπιση της υγείας ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.
Οι ευάλωτες ομάδες πληθυσμού (άποροι/ανασφάλιστοι, πρόσφυγες, ρομά, κάτοικοι ορεινής Θράκης, Πομάκοι), αντιμετωπίζουν σωρευτικά προβλήματα ένταξης στον κοινωνικό και οικονομικό ιστό της χώρας, καθώς και πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας.

Το έργο “Υγεία για Όλους” έχει ως σκοπό την ανάπτυξη δικτύου υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και Κοινωνικής Φροντίδας, διασυνδεόμενων με τις τοπικές κοινότητες και τις τοπικές δημόσιες υπηρεσίες και δομές, προς όφελος ευάλωτων ομάδων πληθυσμών.

Το Διοικητικό Συμβούλιο απαρτίζεται από τους:
  • Σωτηροπούλου Ελένη, Πρόεδρος
  • Θηραίος  Ελευθέριος, Γενικός Γραμματέας
  • Βογιατζάκης Ευάγγελος, Ταμίας
  • Καραγεωργίου Κλειμεντίνη, Μέλος
  • Παπανικολάου Νικόλαος, Μέλος

Στο έργο μας αυτό έχουμε την τιμή να έχουμε την υποστήριξη:
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 
ΓΙΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ 
Μαιάνδρου 23, Αθήνα
ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Υγεία για Όλους»
Το πρόγραμμα Πρόληψη & Προαγωγή Υγείας «Υγεία για Όλους» λειτουργεί, από τον Μάϊο του έτους 2016.
Όλοι οι γιατροί- Νοσηλευτές , Μαίες, τεχνικοί, γραμματείς, συμμετείχαν εθελοντικά
 ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΣΤΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΑΝΔΡΑΒΙΔΑΣ
Στις 14.7.2016 πραγματοποιήθηκε ιατρική παρέμβαση - εμβολιασμός 50 παιδιών προσφύγων, στη Μυρσίνη Ανδραβίδας, σε συνεργασία με την 6η Υ.ΠΕ. και τους τοπικούς φορείς Υγείας Κ.Υ./Μ.Υ.
 ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΕΡΓΑΤΕΣ ΓΗΣ ΣΤΗ Ν. ΜΑΝΩΛΑΔΑ
Εξετάστηκαν 136 άτομα, έγινε αιμοληψία, σε 84 άτομα.
 ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟ 4Ο ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ
Στις 12-13/11.2016 πραγματοποιήθηκε, Ολοκληρωμένη Ιατρική παρέμβαση στο 4ο διαμέρισμα του Δήμου Αθηναίων (Κολωνός),σε συνεργασία με την Δημοτική αρχή .
 Έγινε παιδιατρική κλινική εξέταση- εμβολιασμός παιδιών (37 παιδιά )  Μαιευτική - Γυναικολογική εξέταση: test pap (18 γυναίκες)
 Εκτίμηση αναγκών υγείας, από γενικό ιατρό  Παθολογικός – Καρδιολογικός – Ορθοπεδικός- Ενδοκρινολογικός έλεγχος, screening (50 ενήλικες)
 ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΑ
Στις 26.11.2016 πραγματοποιήθηκε Ιατρική παρέμβαση στη Χαλκίδα, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδος, τον Δήμο Χαλκίδας, την 5η Υ.ΠΕ., το Νοσοκομείο Χαλκίδας.
 Έγινε εμβολιασμός παιδιών (35 παιδιά) , Μαιευτική –Γυναικολογική εξέταση, test pap κατά Παπανικολάου (20 γυναίκες)  Kαρδιολογικός έλεγχος, με τη χρήση φορητού υπερηχογράφου
Παθολογικός – Ενδοκρινολογικός - Ορθοπεδικός έλεγχος (47 ενήλικες)
 ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΉΠΕΙΡΟ
Πραγματοποιήθηκε ολοκληρωμένη Ιατρική παρέμβαση στην Ήπειρο.
 Παιδιατρική κλινική εξέταση- εμβολιασμός παιδιών
 Γυναικολογική εξέταση: Λήψη κολπικού επιχρίσματος test pap, κατά ‘’Παπανικολάου’’
 Εκτίμηση αναγκών υγείας, από γενικό ιατρό
 Παθολογικός – Καρδιολογικός – Ορθοπεδικός έλεγχος
Περιοχές στις οποίες πραγματοποιήθηκαν οι Ιατρικές παρεμβάσεις
 Στις 3.12.2016 πρωί Δ. Κόνιτσας, μεσημέρι Δ. Πωγωνίου
 Στις 4.12.2016 Δ. Ιωαννιτών
 Στις 5.12.2016 Δ. Αρταίων
 Στις 7.12.2016 Δ. Καραϊσκάκη
 Στις 8.12.2016 Δ. Πρέβεζας
 Στις 9.12.2016 Δ. Ζηρού
 Στις 10.12.2016 Δ. Σουλίου
 Στις 11.12.2016 Δ. Ηγουμενίτσας
 Γυναικολογικός έλεγχος και test pap, κατά Παπανικολάου, (100 γυναίκες ορεινών και ημιορεινών περιοχών).
 Παθολογικός - Καρδιολογικός - Ορθοπεδικός έλεγχος,(σε 52 άτομα).
 Εκτίμηση αναγκών υγείας από Γεν. ιατρό
 Παιδιατρική εξέταση- Εμβολιασμός , σε παιδιά της ορεινής περιοχής Άρτας.
Η Ιατρική παρέμβαση πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, την Περιφέρεια Ηπείρου, 
την 6η Υ.ΠΕ., το Π.Ν. Ιωαννίνων, τις τοπικές δομές Κ.Υ./ΠΕΔΥ.
Διαπιστώθηκε ότι η μεγαλύτερη ανάγκη εντοπίζεται στις Ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές από τα αστικά κέντρα, που 
δεν έχουν πρόσβαση σε δομές Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.
 ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟ 4Ο ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ
Στις 28.1.2017 πραγματοποιήθηκε ιατρική παρέμβαση στο 4ο Διαμέρισμα του Δήμου Αθηναίων (Αλεξανδρείας 35 & Λένορμαν)
 Παιδιατρική κλινική εξέταση- εμβολιασμός παιδιών
 (εμβολιάστηκαν 59 παιδιά)
 Γυναικολογική εξέταση: Λήψη κολπικού επιχρίσματος test pap, κατά Παπανικολάου (20 γυναίκες)
 Εκτίμηση αναγκών υγείας, από γενικό ιατρό
 Παθολογικός – Καρδιολογικός – έλεγχος (70 ενήλικες)
 ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΕ ΛΙΒΑΔΕΙΑ - ΘΗΒΑ
Στις 4.2.2017 πραγματοποιήθηκε ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗ ΛΕΙΒΑΔΙΑ 
Έγινε κλινική εξέταση - εμβολιασμός παιδιών. Εμβολιάστηκαν 80 παιδιά προσφύγων, που διαμένουν σε διαμερίσματα. 
Κατεγράφησαν 36 παιδιά σε βιβλιάρια του Π.Ο.Υ και εμβολιάστηκαν .
Έγινε καρδιολογικός έλεγχος και γυναικολογικός.

Στις 5.2.2017 πραγματοποιήθηκε ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗ ΘΗΒΑ
Έγινε κλινική εξέταση - εμβολιασμός παιδιών. Εμβολιάστηκαν 58 παιδιά ρομά.
Σε συνεργασία με το Κέντρο Κοινότητας για ρομά, έγινε διασταύρωση στοιχείων από
 καταστάσεις εμβολιασμών του Δημ. σχολείου και έτσι αποφεύχθηκε ο πολυεμβολιασμός.
Υπήρχαν παιδιά που δεν είχαν εμβολιαστεί , δόθηκαν 30 νέα βιβλιάρια.
Πραγματοποιήθηκε Καρδιολογικός και Γυναικολογικός έλεγχος.

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ
To πρόγραμμα ΄΄Υγεία για Όλους΄΄ πραγματοποίησε Ιατρική παρέμβαση, στις 11 & 12.3.2017 στο ΔΗΜΟ ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ  (Νέα Ζωή- 7ο Δημ. Σχολείο), 
σε συνεργασία με την Α΄ Π. Παιδιατρική κλινική του Ν.΄΄Αγία Σοφία΄΄,την Παιδιατρική κλινική του Π.Ν.΄΄Πεντέλης΄΄ την Παιδιατρική κλινική ΄΄Μητέρα΄΄, την Β΄ Μαιευτική κλινική ΕΚΠΑ του Π.Ν. ‘’Αρεταίειο’’, την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία Συμμετείχαν: η 2η Υ.ΠΕ., Η Περιφερειακή Ενότητα Δυτ. Αττικής, ο Δήμος Ασπροπύργου, το δίκτυο ΡΟΜ Δυτικής Αττικής. Παιδιατρική κλινική εξέταση - εμβολιασμός παιδιών
Παιδιατρική κλινική εξέταση – Εμβολιασμός 162 παιδιών, δόθηκαν 60 νέα βιβλιάρια, πραγματοποιήθηκε διασταύρωση των στοιχείων που μας δόθηκαν από το πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας παιδιών ρομά, του ΕΚΠΑ και έτσι αποφεύχθηκε ο πολυεμβολιασμός. Δεν καλύφθηκε όλος ο παιδικός πληθυσμός, διότι η πλήρης εμβολιαστική κάλυψη δεν ξεπερνούσε το 5%,θα χρειαστεί και δεύτερη επίσκεψη.

 ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟ XΑΛΑΝΔΡΙΟΥ
To πρόγραμμα ΄΄Υγεία για Όλους΄΄ πραγματοποίησε Ιατρική παρέμβαση, στις 19.3.2017 στο Δήμο Χαλανδρίου, σε συνεργασία με τον Δήμο Χαλανδρίου, Α΄ Π. Παιδιατρική κλινική του Π. Ν.΄΄Αγία Σοφία΄΄, την Β΄ Μαιευτική κλινική ΕΚΠΑ του Π.Ν.ΕΚΠΑ ‘’Αρεταίειο’’, την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, την Πνευμονολογική Εταιρεία, ΕΚΠΑ.

 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ, ΣΤΟ ΔΗΜΟ Ν. ΕΥΒΟΙΑΣ (ΚΑΡΥΣΤΟΣ)
To πρόγραμμα ΄΄Υγεία για Όλους΄΄ πραγματοποίησε Ιατρική παρέμβαση, στις 1.4.2017 στο Δήμο Ν. Ευβοίας (Κάρυστος), σε συνεργασία με την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδος, το Δήμο, την Β΄ Μαιευτική κλινική ΕΚΠΑ του Π.Ν.ΕΚΠΑ ‘’Αρεταίειο’’, το Νοσοκομείο ΄΄ΥΓΕΙΑ΄΄, το Νοσοκομείο - Κ.Υ. Καρύστου.

Στοιχεία της Ιατρικής παρέμβασης, στο ΔΗΜΠ ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ  (Γκορυτσά) 
To πρόγραμμα ΄΄Υγεία για Όλους΄΄ πραγματοποίησε Ιατρική παρέμβαση, στις 6.5.2017 στο Δήμο Ασπροπύργου (περιοχή Γκορυτσά), σε συνεργασία με την Περιφέρεια Αττικής, γραφείο Αντιεριφερειάρχη Δυτ. Αττικής, τον Δήμο Ασπροπύργου, την Πανποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος, τους τοπικούς συλλόγους Ποντίων, το γραφείο Πρωτ/θμιας Εκπαίδευσης Δυτ. Αττικής, το Γραφείο στήριξης Ρομά Δυτ. Αττικής.
Με την Επιστημονική Ευθύνη: της Α΄ Παν. Παιδιατρικής κλινικής του Π.Π.Ν.΄΄Αγία Σοφία΄΄, την Β΄ Μαιευτική - Γυναικολογική κλινική ΕΚΠΑ Π.Ν. ‘’Αρεταίειο’’, την Παθολογική κλινική του Γ.Π.Ν.΄΄Λαϊκό’’, την Παν. Καρδιολογική κλινική του Π.Ν.΄΄Αττικόν΄΄την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία. 

➢  ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ ΦΥΛΑΚΕΣ ΘΗΒΑΣ 7.5.2017 
Στις 7.5.2017 πραγματοποιήθηκε Ιατρική παρέμβαση στις ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ ΦΥΛΑΚΕΣ ΘΗΒΑΣ
 Στοιχεία της Ιατρικής παρέμβασης, σε ΑΣΥΝΟΔΕΥΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΘΗΝΑ  (20 & 21 .5.2017) 

 Ιατρική παρέμβαση στις ΦΥΛΑΚΕΣ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΑΥΛΩΝΑ 
To πρόγραμμα ΄΄Υγεία για Όλους΄΄ θα πραγματοποιήσει Ιατρική παρέμβαση, στις φυλακές ανηλίκων Αυλώνα, στις 27.5.2017,
 στις οποίες βρίσκονται 200 ανήλικοι κρατούμενοι. 

ΕΠΟΜΕΝΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 
1. Ιατρική παρέμβαση στα Καλάβρυτα και Ερυμάνθεια 3 & 4 Ιουνίου,αντίστοιχα
2. Ιατρική παρέμβαση σε Αγρίνιο, Μεσολόγγι 16 & 17 Ιουνίου, αντίστοιχα

Απολογιστικά στοιχεία των δράσεων του για τους οκτώ μήνες λειτουργίας του  «Υγεία για Όλους» , στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Εμβολιασμού, που πραγματοποιήθηκε  φέτος στις 24-30 Απριλίου και συντονίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.  :
Συνολικά έχουν εξετασθεί και εμβολιασθεί  713 παιδιά και πραγματοποιήθηκαν,  γυναικολογική εξέταση ,test pap, διακολπικός υπέρηχος, σε 237 γυναίκες και  Παθολογικός – Καρδιολογικός- Ορθοπεδικός – Ενδοκρινολογικός  έλεγχος, σε 507 ενήλικες.
Επόμενη δράση του προγράμματος  είναι  η επίσκεψη των εθελοντών του  «Υγεία για Όλους» , στις 7 Μαΐου στις γυναικείες φυλακές Θηβών και η παροχή ολοκληρωμένης ιατρικής παρέμβασης στις γυναίκες, αλλά και στα 17 παιδιά που διαβιούν στις φυλακές, μαζί με τις μητέρες τους.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ 

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΕ ΑΓΡΙΝΙΟ -ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ- ΑΙΤΩΛΙΚΟ 





Παρασκευή 26 Μαΐου 2017

ΙΤΑΛΙΑ: ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟΣ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ ή ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΓΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑΣ (5/2017)


ΑΝΟΙΚΤΟΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΩΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΩΝ


ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΥΠΟ….

Δρ Ε.Δ.ΒΟΓΙΑΤΖΑΚΗΣ MD, MPH, PhD


ΙΤΑΛΙΑ

Υποχρεωτικός θα είναι από την επόμενη σχολική χρονιά ο εμβολιασμός των παιδιών που εγγράφονται και παρακολουθούν τα μαθήματα σε τάξεις παιδικών σταθμών, σε δημοτικά και σε γυμνάσια της Ιταλίας, με απόφαση της κυβέρνησης του Πάολο Τζεντιλόνι.

Η απόδειξη μέσω του ειδικού βιβλιαρίου υγείας ότι έχουν γίνει και εξακολουθούν να γίνονται τα προβλεπόμενα εμβόλια θα είναι υποχρεωτική για την εγγραφή σε νηπιαγωγεία και παιδικούς σταθμούς, δηλαδή μέχρι το έκτος έτος της ηλικίας.

Από το Δημοτικό και πέρα δεν προβλέπεται η απαγόρευση εγγραφής και παρακολούθησης των μαθημάτων, αλλά θα μπορεί να επιβάλλεται πρόστιμο μέχρι και 7.500 ευρώ στους γονείς και το δικαστήριο ανηλίκων θα έχει το δικαίωμα να αποφασίζει, αν το κρίνει αναγκαίο, την αφαίρεση της γονικής επιμέλειας.

Συνολικά, τα υποχρεωτικά εμβόλια είναι δώδεκα, στα οποία συμπεριλαμβάνονται εκείνα κατά της ιλαράς, της ερυθράς, της πολιομυελίτιδας, της ηπατίτιδας Β, της ανεμοβλογιάς και του κοκκύτη.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι με τον τρόπο αυτό προφυλάσσονται και τα παιδιά εκείνα που πάσχουν από χρόνια προβλήματα του ανοσοποιητικού συστήματος και τα οποία μπορούν να αντιμετωπίσουν σοβαρές συνέπειες αν τους μεταδοθεί μια από τις ασθένειες αυτές. Η δε υπουργός υγείας της Ιταλίας Μπεατρίτσε Λορεντσίν υπογραμμίζει πως ακριβώς με τα βασικής σημασίας αυτά εμβόλια ξεκινά η πραγματική φροντίδα για την δημόσια υγεία.

Η απόφαση ελήφθη έπειτα από σειρά διαφωνιών και δημοσίων συζητήσεων σχετικά με το αν τα εμβόλια θα πρέπει να είναι υποχρεωτικά δια νόμου και με το που αρχίζει και που τελειώνει η ελευθερία των γονέων εκείνων οι οποίοι δεν θέλουν να εμβολιάσουν τα παιδιά τους.

Η κυβέρνηση Τζεντιλόνι αποφάσισε τελικά να επιστρέψει στον υποχρεωτικό εμβολιασμό των μαθητών έπειτα από την δημοσιοποίηση στοιχείων που δείχνουν ότι την τελευταία περίοδο έχουν αυξηθεί στην Ιταλία τα κρούσματα ιλαράς.

ΕΛΛΑΣ
Ερευνα του London School of Tropical Medicine and Hygiene αποτυπώνει την άποψη ενός 25% των γονιών στην Ελλάδα πως τα εμβόλια δεν είναι ασφαλή, γεγονός που επιβάλλει τον εντοπισμό των αιτιών αυτής της επιφύλαξης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, την αξιολόγηση της ασφάλειας των εμβολίων μέσω του ΕΜΑ και του ECDC, καθώς και τη συνεχή εγρήγορση και συστηματική ενημέρωση των πολιτών για την «ασπίδα προστασίας» που παρέχουν οι εμβολιασμοί.
Κρίσιμο ρόλο εδώ μπορεί να επιτελέσει η μεταρρύθμιση στην ΠΦΥ, η οποία προάγει την κουλτούρα της πρόληψης και προσφέρει ολιστική φροντίδα υγείας.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΟΥΛΗ ( 5/2017)

Την Παρασκευή 19 Μαΐου 2017 , συζητήθηκε  στη Βουλή το θέμα του αντιεμβολιαστικού κινήματος, το όποιο φαίνεται να προσλαμβάνει πλέον διαστάσεις και στη χώρα μας.

«…….Αναπτύσσεται, δυστυχώς, ένα αντιεπιστημονικό κίνημα, που αμφισβητεί την αξία των εμβολίων. Είναι επικίνδυνο και πέρα από κάθε λογική, επειδή τα εμβόλια είναι αποδεδειγμένα και σύμφωνα και με τον ΠΟΥ η σημαντικότερη υγειονομική παρέμβαση στην εποχή μας, η οποία έχει σώσει εκατομμύρια ανθρώπους από θανάτους και από άλλα προβλήματα. Ενδεικτικά, το 2002 η Ευρώπη κηρύχθηκε ήπειρος ελεύθερη πολιομυελίτιδας και είναι συντριπτικά τα στοιχεία υπέρ των εμβολιασμών ……..Στην Ελλάδα «το πρόβλημα είναι μικρό. Όμως, και οι παιδίατροι, αλλά και οι επαγγελματίες υγείας….., έρχονται όλο και περισσότερο σε επαφή με ανθρώπους, οι οποίοι προβληματίζονται, έχουν δεύτερες σκέψεις, ανησυχούν»….και έγινε λόγος για την  ανάγκη τροποποίησης του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου, όπως σε άλλες χώρες. . Ειδικότερα, αναφέρθηκε ότι ….«Η ενδεχόμενη τροποποίηση του νομικού πλαισίου είναι μια συζήτηση που πρέπει να ανοίξει. Υπάρχουν προαιρετικά, υποχρεωτικά και αναγκαστικά προγράμματα εμβολιασμών ανά τον κόσμο. Η Αυστραλία έχει οικονομικά κίνητρα, δηλαδή, οι γονείς παίρνουν χρήματα, όταν ολοκληρώνουν το εμβολιαστικό πρόγραμμα. Υπάρχουν χώρες, όπως ο Καναδάς, όπου η ολοκλήρωση των εμβολίων είναι προϋπόθεση για τη φοίτηση στο σχολείο. Και υπάρχει και η Σλοβενία, η οποία είναι η πρώτη χώρα, η οποία έχει συνδέσει και ποινές με την άρνηση εμβολιασμού των παιδιών. …Στη χώρα μας, παρ’ όλο που οι εγκύκλιοι του Υπουργείου μιλάνε για υποχρεωτικό εμβολιασμό, δεν υπάρχει ποινή και δεν υπάρχει έλεγχος….. Σε πρώτη φάση η δημιουργία ενός συστήματος κινήτρων και αντικινήτρων και όχι ποινών, θα ήταν ίσως το ενδιάμεσο βήμα ,που θα μας οδηγούσε σε μια πιο συγκεκριμένη και πιο αυστηρή νομοθεσία».

Η άποψη του ΥΥ είναι …η ενίσχυση της κουλτούρας πρόληψης και όχι «κατασταλτικού κατά κάποιον τρόπο ή τιμωρητικού χαρακτήρα παρέμβαση σε αυτήν τη φάση που ακόμα το πρόβλημα δεν είναι ιδιαίτερα αυξημένο στη χώρα μας». Συγκεκριμένα, «Η προσπάθεια που θα γίνει στο επόμενο διάστημα, για να ενισχυθεί  η πρωτοβάθμια φροντίδα -που εμπεριέχει την πρόληψη στην αγωγή υγείας του πληθυσμού, αλλά και τη λογική του οικογενειακού παιδιάτρου, ο οποίος έχει την ευθύνη και φροντίζει για την πρόληψη σε έναν συγκεκριμένο πληθυσμό, τους εμβολιασμούς, τους προσυμπτωματικούς ελέγχους κ.λ.π.- ………συνιστά μια πάρα πολύ σημαντική κουλτούρα, η οποία έλειπε μέχρι τώρα …Υπάρχει μια σκέψη να είναι υποχρεωτικό ,ο γονιός που αρνείται να εμβολιαστεί το παιδί του ,να υπογράφει ένα έντυπο το οποίο θα καταχωρείται στο βιβλιάριο υγείας του παιδιού και άρα, στον ηλεκτρονικό φάκελο… Και το κρίσιμο ζήτημα, είναι…., μια καμπάνια καθολικής ενημέρωσης που το ΚΕΕΛΠΝΟ έχει αποφασίσει να την προχωρήσει. Έχουν κυκλοφορήσει φυλλάδια και αφίσες ήδη στα νοσοκομεία και στα κέντρα υγείας... Και προετοιμάζεται, και  ένα ειδικό τηλεοπτικό σποτ, ένα φιλμάκι, το οποίο θα μπορεί να προβάλλεται και να υπάρχει η προσπάθεια ευαισθητοποίησης και των πολιτών και των επαγγελματιών υγείας».  

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...

Κάντε «κλικ» στον τίτλο για να εμφανιστεί το πλήρες κείμενο... η επιλέξτε από το οριζόντιο μενού κατηγορία αναρτήσεων

=========================================================================