ANTIΦΥΜΑΤΙΚΟΣ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ-ΕΜΒΟΛΙΟ BCG

Δρ Ευθυμία Κωνσταντινίδου

Διευθύντρια Βιοπαθολόγος

Μικροβιολογικό Εργαστήριο ΝΝΘΑ

Το εμβόλιο BCG (Βακιλλος των Calmette-Guerin) είναι στέλεχος μυκοβακτηριδίου φυματιώσεως (βοείου τυπου) το οποίο με επανειλημμένες ανακαλλιέργειες σε κατάλληλα υλικά έχει χάσει την λοιμογόνο ικανότητά του ενώ διατηρεί την ανοσοποιητική του ικανότητα. Επομένως είναι κατάλληλο για εμβολιασμό κατά της φυματιώσεως και ως τέτοιο είναι ευρέως γνωστό σήμερα.

Το εμβόλιο αυτό, δεν είναι διαδεδομένο το ίδιο σε όλες τις περιοχές του κόσμου διότι η εφαρμογή του εξαρτάται από την επίπτωση της φυματιώσεως. Είναι πχ σπάνιο στις ΗΠΑ και πολύ συχνότερο αλλού δηλ εκεί που υπάρχει συχνό πρόβλημα φυματιώσεως.

Τονίζεται ότι, η προστασία που παρέχει το εμβόλιο αυτό από την τυχόν μόλυνση με φυματίωση δεν είναι απόλυτη. Δεν αποκλείει την νόσηση από φυματίωση αλλά παρέχει ισχυρή προστασία για τις βαρύτερες μορφές της. Δηλαδή δεν αποκλείεται να νοσήσει από φυματίωση το άτομο που εμβολιάσθηκε αλλά είναι απίθανο να προσβληθεί από κεχροειδή φυματίωση η φυματιώδη μηνιγγίτιδα.

Ο γιατρός ανεξάρτητα από την χώρα που εχει εκπαιδευθεί, πρέπει στο καθημερινό έργο του να προσαρμόζει την τακτική του με βάση την υπάρχουσα κατάσταση επιδημιολογίας της φυματίωσης στον τόπο που εργάζεται, τις ειδικές συνθήκες εκεί, την κοινωνική ομάδα στην οποία ανήκει ο ασθενής του και η οικογενειά του  και αλλα κριτήρια πέρα από τα καθαρώς ιατρικά τα οποία φυσικά ουδέποτε πρέπει να αγνούνται.

Αρχίζοντας από τα τελευταία, που είναι καθολικής εφαρμογής, τονίζεται ότι το στέλεχος BCG (έστω και μειωμένης λοιμογόνου δυνάμεως) είναι ένας «ζωντανός» μικροοοργανισμός. Επομένως, η χορήγησή του σε άτομα με γενετική ή επίκτητη ανοσοκαταστολή (χημειοθεραπεία, κορτιζόνη, ακτινοβολία,  AIDS κλπ), έχει κίνδυνο προκλήσεως γενικευμένης νόσου και κατ’ αρχήν απαγορεύεται. Επίσης απαγορεύεται ο εμβολιασμός επι εγκυμοσύνης.  Διάστημα ενός ή δυο μηνών πρέπει να μεσολαβεί μεταξύ του εμβολίου BCG και άλλων εμβολίων. Τα εμπύρετα νοσήματα αποτελούν λόγο αναβολής του εμβολιασμού μέχρι πλήρους αναρρώσεως.

Σε γενικές γραμμές, η απόφαση αντιφυματικού εμβολιασμού στην χώρα μας εξατομικεύεται δηλαδή δεν ανήκει στους λεγόμενους «καθολικούς εμβολιασμούς». Το ίδιο συμβαίνει και με πολλές αλλες χώρες (αλλά όχι όλες).

Επίσης είναι αυτοννόητο ότι ο εμβολιασμός δεν αφορά άτομα που ήδη εχουν μολυνθεί με μυκοβακτηρίδο. Δηλαδή απαραίτητη προϋπόθεση συζήτησης για εμβολιασμό είναι η αρνητική φυματινο-αντίδραση, η θετικοποίηση της οποίας μετα τον εμβολιασμό είναι (συμβατικά) κριτήριο επιτυχίας του στο άτομο που μας ενδιαφέρει.

Η σημερινή γενική τακτική, είναι να εμβολιάζεται το άτομο (βασικώς παιδί) όταν υπάρχει κίνδυνος μολύνσεώς του από το περιβαλλον του (κυρίως άμεσο και οικογενειακό).  Το ευρύτερο όμως περιβάλλον όπου ενα παιδί μεγαλώνει και δραστηριοποιείται (υποβαθμισμένη γειτονιά, συνοικία κλπ) δεν μπορεί να αγνοηθεί.

(Το εμβόλιο δεν δίδεται σε άτομα ενώ αυτά είναι υπό αντιφυματική χημειοπροφύλαξη γιατί τότε η αποτυχία του ειναι δεδομένη)

Για τους ενήλικες ισχύει ως γενική τακτική ο εμβολιασμός να γίνεται λιγώτερο συχνά και να εχει λιγώτερο ισχυρή ένδειξη από τις παιδικές ηλικίες. Η ύπαρξη στο άμεσο περιβάλλον ατόμου με φυματίωση δεν συνιστά επιτακτική ανάγκη εμβολιασμού, αλλά πάντοτε πρέπει να συζητηθεί με ειδικό.

Επαναλαμβάνεται ότι η η προφύλαξη από το εμβόλιο δεν είναι απόλυτη. Γι’ αυτό, η τυχόν μόλυνση του εμβολισθέντος ουδέποτε αποκλείεται. Η θετική δερμοαντίδραση μετα από  BCG είναι απόδειξη επιτυχίας του δεν εχει αξία ενδεικτική μόλυνσης από φυματίωση. Σε μιά τέτοια περίπτωση  και η μόλυνση ελέγχεται ανοσολογικά με δοκιμασίες λεμφοκυττάρων τύπου Quantiferon

Eιδική εξαίρεση στην τακτική εμβολιασμού είναι τα επαγγέλματα υγείας, ειδικώς όταν το άτομο έρχεται σε άμεση επαφή με πάσχοντες από μεταδοτική φυματίωση και μάλιστα ανθεκτική σε αντιφυματικά. Οι τυχόν παρατηρηθείσες ήδη «μεταδόσεις» φυματιώσεως ανάμεσα σε άτομα χώρου εργασίας και οι φόβοι μη καλής εφαρμογής προφυλακτικών μέτρων, ενισχύουν την ένδειξη εμβολιασμού.

Με τα επαγγέλματα υγείας καλό είναι να εξομοιώνονται από πλευράς τακτικής εμβολιασμού και άλλα επαγγέλματα με αυξημένη επικινδυνότητα μολύνσεως όπως φυλακές, στρατόπεδα μεταναστών, αεροδρόμια κλπ.

Το εμβόλιο γίνεται ενδομυϊκά στον δελτοειδή μύ, ως μια μόνο δόση. Η τοπική αντίδραση δυνατόν να οδηγήσει σε σχηματισμό μικρού πομφού ή φυσσαλίδας τις επομενες 2-3 εβδομάδες που τελικά υποχωρεί με μικρή ουλή. Αν τα τοπικά αυτα φαινόμενα είναι έντονα ή συνοδεύονται από λεμφαδενική διόγκωση καλό είναι να ερωτηθεί γιατρός. 

http://www.cdc.gov/tb/publications/factsheets/prevention/bcg.htm

http://www.tbcenter.gr/

ΝΕΟΣ ΚΟΡΟΝΑΪΟΣ (MERS-CoV)-ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΚΟΡΟΝΑΪΟ (MERS-CoV)

ΝΕΟΣ ΚΟΡΟΝΑΪΟΣ (MERS-CoV)

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΚΟΡΟΝΑΪΟ (MERS-CoV)

Οδηγίες ΚΕΕΛΠΝΟ, Αναθεώρηση, 28 Απριλίου 2014 

  

Η διάγνωση του νέου κοροναϊού (MERS-CoV) γίνεται με μοριακές εργαστηριακές δοκιμασίες (PCR). Τα κατάλληλα κλινικά δείγματα καθώς και τα υλικά μεταφοράς φαίνονται στον ακόλουθο πίνακα.

Η μεγαλύτερη ευαισθησία ανίχνευσης επιτυγχάνεται με συνδυασμό δειγμάτων από το ανώτερο και κατώτερο αναπνευστικό σύστημα.

Κλινικό δείγμα	Υλικό μεταφοράς	Οδηγία
Ρινοφαρυγγικό επίχρισμα	Αποστειρωμένο φιαλίδιο που περιέχει 1-3 ml ειδικού υλικού μεταφοράς ιών, το οποίο παρέχεται από το εργαστήριο	Προσοχή: Στυλεός με άξονα από αλουμίνιο ή πλαστικό και βύσμα από συνθετικό υλικό (π.χ. πολυεστέρα ή Dacron). Όχι βαμβακοφόροι στυλεοί
Ρινικό επίχρισμα ή ρινικό έκπλυμα και υλικό ρινικής αναρρόφησης
Συνδυασμός ρινοφαρυγγικού ή ρινικού επιχρίσματος με στοματοφαρυγγικό επίχρισμα
Πτύελα	Αποστειρωμένο κενό φιαλίδιο	Σε διασωληνωμένους ασθενείς
Υλικό ενδοτραχειακής αναρρόφησης
Βρογχοκυψελιδικό έκπλυμα
Βιοψία από τραχεία/πνεύμονες	Αποστειρωμένο κενό φιαλίδιο	PM (νεκροτομικό υλικό)

Σημειώνεται ότι, με βάση τις οδηγίες του ECDC, στις περιπτώσεις ασθενών όπου υπάρχει κλινική υποψία και  ο έλεγχος του συνήθους ρινοφαρυγγικού επιχρίσματος ή εκπλύματος αποβεί αρνητικός, θα πρέπει να γίνεται επανάληψη της εξέτασης με λήψη δείγματος από το κατώτερο αναπνευστικό, πχ. βρογχοκυψελιδικό έκπλυμα,  κυρίως όταν πληρούνται τα κριτήρια για διερεύνηση και η κατάσταση του ασθενούς επιδεινώνεται.

.

Yλικό συντήρησης και μεταφοράς ιού

Ο ειδικός στειλεός και το σωληνάριο με το υλικό συντήρησης και μεταφοράς κλινικών δειγμάτων του αναπνευστικού για τον έλεγχο του νέου κοροναϊού (MERS-CoV), που αναφέρονται στον ανωτέρω πίνακα, είναι τα ίδια με αυτά που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο για ιούς γρίπης.

Προφυλάξεις κατά την λήψη και τον χειρισμό των δειγμάτων

Κατά την λήψη και τον χειρισμό των δειγμάτων λαμβάνονται τα βασικά μέτρα ασφάλειας ήτοι:

Προστατευτική μπλούζα μιας χρήσης

Γάντια μιας χρήσεως

Προστατευτικά γυαλιά

Μάσκα υψηλής αναπνευστικής προστασίας, FFP3, η οποία να εφαρμόζει σωστά.

Μεταφορά κλινικών δειγμάτων

Για τη μεταφορά των κλινικών δειγμάτων στο εργαστήριο πρέπει να χρησιμοποιείται η ειδική τριπλή συσκευασία για τη μεταφορά βιολογικών δειγμάτων (τριπλό κουτί, βλέπε παράρτημα)

Το κλινικό δείγμα στο υλικό μεταφοράς μπορεί να συντηρηθεί σε κοινό ψυγείο στην συντήρηση (+4οC) Το δείγμα μπορεί να κρατηθεί στο ψυγείο το πολύ έως 3 ημέρες. Η μεταφορά του δείγματος γίνεται σε πάγο με τριπλή συσκευασία. Επίσης, θα πρέπει να ενημερώνεται το Κέντρο Επιχειρήσεων του ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ. (Τηλ. 210 5212054).

Ό έλεγχος των κλινικών δειγμάτων για το νέο κοροναϊό (MERS-CoV) στην χώρα μας, γίνεται:

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΑΣΤΕΡ

  ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ

  ΕΘΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΡΙΠΗΣ Ν. ΕΛΛΑΔΟΣ

  Διευθυντής: Δρ. Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος

Για πληροφορίες σχετικά με την διενέργεια του εργαστηριακού ελέγχου και την προμήθεια του υλικού συντήρησης και μεταφοράς ιών στο Εργαστήριο Αναφοράς Γρίπης Νότιας Ελλάδας απευθυνθείτε:

κα Μουτούση: τηλ. 210 64 78 822 & Kο Κοσσυβάκη: τηλ. 210 64 78 822, Email: akossivakis@pasteur.gr

Β΄ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ

   ΕΘΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΡΙΠΗΣ Β. ΕΛΛΑΔΟΣ

   Υπεύθυνος: Καθηγητής Ν. Μαλισιόβας

Για πληροφορίες σχετικά με την διενέργεια του εργαστηριακού ελέγχου και την προμήθεια του υλικού συντήρησης και μεταφοράς ιών στο Εργαστήριο Αναφοράς Γρίπης Βόρειας Ελλάδας απευθυνθείτε:

κα Μ. Εξηντάρη: τηλ. 2310 99 90 31, κα Γ. Γκιούλα: τηλ. 2310 99 91 21, κα Α. Μελίδου: τηλ: 2310 99 91 03, καθώς και στο παρασκευαστήριο του εργαστηρίου: τηλ. 2310 99 91 69

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α

  Διευθυντής: Καθηγητής Α. Τσακρής

  Υπεύθυνος: Επικ. Καθηγητής Ν. Σπανάκης

Για πληροφορίες σχετικά με την διενέργεια του εργαστηριακού ελέγχου και την προμήθεια του υλικού συντήρησης και μεταφοράς ιών στο Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρικής Σχολής του Ε.Κ.Π.Α απευθυνθείτε:

Γραμματεία εργαστηρίου: τηλ. 210 74 62 011 και 210 74 62 140